Η λεξιπλασία των συνθέτων

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου //

Νίκος Α. Πουλινάκης «Η εθελούσια ερυθρότητα των λέξεων», Χαϊκού, εκδόσεις ΑΩ

Τα ολιγόστιχα ποιήματα που ακολουθούν το τυπικό σχήμα 5-7-5 (τουλάχιστον για όσους – πιστοί στο ιαπωνικό πρότυπο – τιμούν αυτό το είδος της ποιητικής γραφής) έχουν παραδοσιακά σχέση με την εναλλαγή των εποχών, αποτυπώνουν τις σκηνές της φύσης παρεμβάλλοντας ανάμεσά τους το συναίσθημα του ποιητή που καταγράφει το φυσικό θαύμα. Στην πάροδο των χρόνων βέβαια επέλεξαν οι ποιητές των χαϊκού και μια ποικιλία θεμάτων δίνοντας συχνά ενδιαφέροντα αποτελέσματα. Κάθε φορά που μια νέα συλλογή αναμετριέται με την αναγνωστική πρόκληση/πρόσκληση, ψάχνω τον ιδιαίτερο χαρακτήρα που επιχειρεί να δώσει ο ποιητής σ’ αυτό το είδος της μικρής ποιητικής φόρμας.

Νέες εκδόσεις: 12 καινούργια βιβλία που μόλις βγήκαν από το τυπογραφείο

Ελληνική πεζογραφία:

Χάρης Βαφόπουλος «Κύματα στη στεριά», εκδ. Κέδρος, σελ. 208
Η μοίρα οδηγεί τους ανθρώπους, διεκδικεί τη ζωή τους, παίζει μαζί τους το παιχνίδι του κρυμμένου θησαυρού. Ο πλοίαρχος Κωστής Δεληγιώργης πλέει στα σκοτεινά νερά του Ατλαντικού. Μετά το ναυάγιο του πλοίου του παλεύει με τα άγρια κύματα της ψυχής του και εξαφανίζεται στα βουνά της Ελλάδας κάνοντας ένα οδοιπορικό εξαγνισμού. Όσοι τον αγαπούν θέλουν να ακολουθήσουν την αγωνιώδη πορεία του, που σκοπό έχει να ξαναβρεί τον εαυτό του.
Στο τελευταίο του καταφύγιο στους Δελφούς θα γνωρίσει έναν σκληροτράχηλο, θυμόσοφο βοσκό. Μαζί του θα αναψηλαφήσει το παρελθόν του και θα καταστρώσει τα μελλοντικά σχέδιά του. Όμως τίποτα δεν έχει τελειώσει ακόμα. Τα δαιμόνια που τον κυνηγούν πλησιάζουν στο καλύβι του μέσα στο δάσος και τα απειλητικά σύννεφα του Παρνασσού σκιάζουν το μονοπάτι της ευτυχίας του. Θα επιστρέψει ποτέ στη γαλήνη της οικογένειάς του και στην αγαπημένη του Ξένια;

Από το τέλος στην αρχή

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου //

Χλόη Κουτσουμπέλη «Το σημείωμα της οδού Ντεσπερέ», εκδόσεις Πόλις

Και τώρα; τον ρώτησε.
Αυτός καθόταν σε μια καρέκλα σκηνοθέτη
με την πλάτη γυρισμένη στα ερείπια.
Φορούσε μαύρα γυαλιά.
Τώρα, της είπε με βραχνή φωνή,
είσαι απλώς μία συλλογή ποιημάτων που τελειώνει.
(Επίλογος)

Τόλης Νικηφόρου: συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

Ο Τόλης Νικηφόρου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1938, σπούδασε διοίκηση επιχειρήσεων και εργάστηκε κυρίως ως σύμβουλος εσωτερικής οργάνωσης επιχειρήσεων στη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα και το Λονδίνο. Ως τώρα έχουν εκδοθεί 36 βιβλία του, 21 ποιητικά –μαζί με τη συγκεντρωτική έκδοση Ο πλοηγός του απείρου (2004) και τα Ίχνη του δέους, Επιλεγμένα ποιήματα 1966-2017 (2018)– και 15 πεζογραφίας (4 μυθιστορήματα, 8 συλλογές διηγημάτων και 3 παραμύθια για μεγάλους). Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε 10 ευρωπαϊκές γλώσσες και έχουν περιληφθεί σε πολλές ελληνικές και ξένες ανθολογίες, καθώς και στα κείμενα νεοελληνικής λογοτεχνίας της μέσης εκπαίδευσης στην Ελλάδα και την Κύπρο. Για το παραμύθι του Σοτοσαπόλ ο χρυσοθήρας τού απονεμήθηκε το Βραβείο Μυθιστορήματος Επιστημονικής Φαντασίας της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς το 1989 και για τη συλλογή διηγημάτων του Ο δρόμος για την Ουρανούπολη το Κρατικό

ΜΟΝΟΚΟΝΤΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΑΣΟ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗ (Ἀθήνα 1922-1988)

Ἐντρυφώντας μέσα στὶς τελευταῖες ποιήσεις τοῦ Τάσου Λειβαδίτη νιώθουμε ἔκπληκτοι ἀπὸ τὸ θρησκευτικὸ ρίγος ποὺ τὶς διαποτίζει. Ἤδη ἀπὸ τὴ συλλογὴ «Βιολέτες γιὰ μιὰ ἐποχή», ὁ στίχος του «Κι ὅπως χιόνιζε ἄνοιξα τὸ Εὐαγγέλιο, ὰλλὰ χιόνιζε κι ἐκεῖ» μᾶς γεμίζει δέος καὶ ἀτέρμονη τρυφερὴ συγκίνηση γιὰ τὴ μεταστροφὴ ἑνὸς ποιητὴ ἀπὸ τὶς πεζὲς δεσμεύσεις τοῦ σοσιαλιστικοῦ ρεαλισμοῦ πρὸς τὴ λυρικὴ ἀπελευθέρωση καὶ τὴν κατάκτηση μιᾶς ποίησης μὲ ἀπεριόριστα ἐκτενεῖς ὁρίζοντες. Ἕνα ἀπὸ τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς νέας ποίησης τοῦ Τάσου Λειβαδίτη εἶναι αὐτὸ ποὺ κάλλιστα μπορεῖ νὰ ὀνομαστεῖ «λυρικὴ θεολογία», ὑπογραμμιζόμενο ἀπὸ τὴν ἔκφραση ἑνὸς ἔντονου θρησκευτικοῦ ρίγους, τὸ ὁποῖο γίνεται ἐντονότερο ἀπὸ συλλογὴ σὲ συλλογὴ καὶ κορυφώνεται στὰ ποιήματα ποὺ κλείνουν τὴν ποιητική του πορεία. Αὐτὸ ποὺ μποροῦμε νὰ ἐννοήσουμε ὡς νέα ποίησή του, ἐντοπίζεται στὴν τρίτη του περίοδο ποὺ ἀρχίζει ἀπὸ τὴ συλλογὴ «Ἐγχειρίδιο εὐθανασίας» (1979) μέχρι τὸ τέλος τοῦ ἔργου του.

Κώστας Σοφιανός [Η Λογοτεχνία μας, των 20 τελευταίων χρόνων]

Το κρισιμότερο χαρακτηριστικό της νεοελληνικής λογοτεχνίας, των δώδεκα τελευταίων ετών (1998 – 2007), που μεσολαβούν από την αμέσως προηγούμενη έκδοση της εγκυκλοπαιδείας¹ ως την παρούσα, είναι η καθολική υποταγή της, στις απαιτήσεις της αγοράς. Μία ποιητική συλλογή, μία συλλογή διηγημάτων, ένα μυθιστόρημα, η δημόσια απαγγελία, ή ανάγνωση ή η απλή παρουσίαση, οποιουδήποτε έργου: ελάχιστη έως μηδενική σχέση έχει με ό,τι άλλοτε προβάλλονταν ως «πνευματικό γεγονός».
Για την αγορά, πνευματικά γεγονότα δεν υπάρχουν. Υπάρχουν μόνον υλικά γεγονότα. Δηλαδή εμπορεύματα. Γι΄ αυτό, και τα κριτήρια επιλογής των έργων είναι ρητά και απροσχημάτιστα πλέον, μόνον ποσοτικά: Ό,τι «μετράει» είναι ο αριθμός των πωληθέντων αντιτύπων. Το «ευπώλητον»,

Στέργιος Χατζηκυριακίδης: «Γκρόβερ»

Νότης Κατσέλης

Δημοσιεύτηκε 05 Νοεμβρίου 2018

Για την υπόθεση της δολοφονίας του Γρηγορόπουλου έχουν γραφτεί πολλά και έχουν ειπωθεί πολύ περισσότερα, το σίγουρο όμως είναι πως όσο αποτρόπαια κι αν ήταν αυτή η πράξη, κανένας δεν περίμενε τη στιγμή που συνέβη να πυροδοτήσει ένα τόσο εκτεταμένο –τόσο σε εύρος όσο και σε διάρκεια– κύμα διαδηλώσεων και συγκρούσεων, γενικότερα μιλώντας κύμα αντιπαράθεσης με την κρατική μηχανή.

Το Γκρόβερ του Στέργιου Χατζηκυριακίδη δεν είναι ένα μυθιστόρημα για τη δολοφονία του Γρηγορόπουλου, ούτε για την ταραγμένη Ελλάδα εκείνων των ημερών. Είναι ένα μυθιστόρημα που διαδραματίζεται, στην αρχή του τουλάχιστον, στο Λονδίνο και οι ήρωές του είναι αυτό που θα αποκαλούσαν οι «συνειδητοί» ή «πολιτικοποιημένοι» νεολαίοι στην αργκό τους «καμένοι».

Οι λαϊκές ρίζες τού αρχαίου δράματος

της Σταυρούλας Τσούπρου (*)

  
«Λαϊκός αφηγητής, λοιπόν, ο Ευριπίδης; Λαϊκός ποιητής; Ναι· αλλά, βέβαια, ιδιοφυής (το ίδιο ισχύει για τον Αισχύλο, τον Σοφοκλή): και γιατί εκτίμησε τόσο υψηλά τον λαϊκό μύθο (γενικά: τον σύγχρονό του λαϊκό πολιτισμό) και γιατί μπόρεσε, βασιζόμενος και αφορμώμενος από αυτόν, να τον διαπλάσει, να τον διαμορφώσει έτσι, ώστε να τον καταστήσει (μιλώ για το σύνολο του έργου του), συγχρόνως, έργο υψηλής τέχνης»
Ο συγγραφέας τού ανά χείρας τόμου, ομότιμος καθηγητής των Πανεπιστημίων Ιωαννίνων και Αθηνών, Μιχάλης Μερακλής γεννήθηκε στην Καλαμάτα το 1932 και σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή τού ΕΚΠΑ και της Γοτίγγης της Γερμανίας, όπου και εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή. Το 1975 εξελέγη τακτικός καθηγητής Λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, του οποίου διετέλεσε και Πρύτανης, ενώ από το 2002 είναι πρόεδρος της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας.

Γιώργος Γεωργής: «Σεφέρης-Αβέρωφ: Η ρήξη»

Ανθούλα Δανιήλ

Δημοσιεύτηκε 06 Νοεμβρίου 2018

Ο Γιώργος Σεφέρης δεν ήταν μόνο ένας σπουδαίος ποιητής, αλλά και ένας σπουδαίος διπλωμάτης. Το πρώτο δεν το αμφισβητεί κανείς, το δεύτερο αποδεικνύεται από τη συστηματική έρευνα και μελέτη που έχει κάνει ο Γιώργος Γεωργής στο βιβλίο του Σεφέρης-Αβέρωφ: Η ρήξη. Η ρήξη, για την οποία κάνει λόγο, επήλθε ύστερα από μεγάλη δοκιμασία και δεν αποκαταστάθηκε ποτέ.

Όπως φαίνεται από τα Πολιτικά Ημερολόγια του Σεφέρη, στα οποία έχει εντρυφήσει ο Γεωργής, ο διπλωμάτης-ποιητής φοβόταν για τις εξελίξεις όταν κατέγραφε: «…δεν έχω αμφιβολία, θα κατηγορούμαι πίσω από τη ράχη μου ότι βάρυνα […] τις διαπραγματεύσεις… ότι έδωσα μια κακή συμβουλή στον Παππού, παρακινώντας τον, όπως τον παρακίνησα να θέσει το ζήτημα της Κύπρου» (17-9-1945).

Ένας ερωτευμένος σουλτάνος (του Βαγγέλη Χατζηβασιλείου)

                            

Του Βαγγέλη Χατζηβασιλείου

Οι δρόμοι που ακολουθούν η εξουσία και η τέχνη κατά κανόνα δεν διασταυρώνονται. Δεν ισχύει το ίδιο για τους σουλτάνους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την ποίηση. Του λόγου το αληθές αποδεικνύει η επιλογή και η μετάφραση από τα τουρκικά από τη Σοφία Διονυσοπούλου των ερωτικών ποιημάτων του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς. Τα ποιήματα κυκλοφορούν υπό τον χαρακτηριστικό τίτλο Ερωτευμένος από τις εκδόσεις Στερέωμα και αποτυπώνουν μια μακρά παράδοση: την παράδοση των σουλτάνων ποιητών μεταξύ των οποίων ο Σουλεϊμάν ξεχωρίζει ως ένας από τους σημαντικότερους (ποιήματα έγραφαν επίσης ο πατέρας του Σελίμ ο Α’ και ο γιος του Σελίμ ο Β’).

ΠΑΝΟΣ Κ. ΘΑΣΙΤΗΣ

Γεννήθηκε στον Μόλυβο της Λέσβου το 1923. Οι γονείς του ήταν πρόσφυγες από τα Μοσχονήσια της Μικράς Ασίας. Προερχόταν από οικογένεια ναυτικών. Το 1930 η οικογένειά του εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Θεσσαλονίκη. Τελείωσε τη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου και εργάστηκε ως δικηγόρος.
Ενώ ήταν φοιτητής, στα χρόνια της γερμανικής κατοχής συμμετείχε στη συντακτική ομάδα του φοιτητικού περιοδικού «Ξεκίνημα» με το ψευδώνυμο Νικόλας Νάρβας (15 Φεβρουαρίου – 15 Οκτωβρίου 1944, αρχισυντάκτης ήταν ο Μανόλης Αναγνωστάκης), ενώ ήταν και αρχισυντάκτης (1943-1944) του περιοδικού «Λεύτερα Νιάτα» που εξέδιδε η ΕΠΟΝ. Την περίοδο Μαρτίου – Ιουνίου 1945 σε συνεργασία με τον Μ. Αναγνωστάκη και τον Γιώργο Καφταντζή εξέδωσαν το περιοδικό «Φοιτητής».

Ian Rankin: συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

Ο Ίαν Ράνκιν γεννήθηκε τον Απρίλιο του 1960 στο Φάιφ της Σκοτίας και σπούδασε αγγλική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Πριν αφοσιωθεί στη συγγραφή έκανε διάφορες δουλειές, από εργάτης σε αμπελώνες ως φοροεισπράκτορας και μουσικός συντάκτης. Το πρώτο του μυθιστόρημα εκδόθηκε το 1986, αλλά η καθιέρωσή του ήρθε με τη δημιουργία του διάσημου αντιήρωά του, του επιθεωρητή Ρέμπους, το 1987. Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε 36 γλώσσες και είναι μπεστ σέλερ στις περισσότερες ηπείρους. Έχει λάβει τέσσερα βραβεία CWA Dagger, ενώ το 2004 απέσπασε το πλέον έγκριτο αμερικάνικο Edgar Award. Έχει τιμηθεί με ακαδημαϊκούς τίτλους από τα Πανεπιστήμια του Αμπερτέι, του Σεντ Άντριους, του Χαλ και του Εδιμβούργου, ενώ για τις υπηρεσίες του στη λογοτεχνία τού απονεμήθηκε επίσης τιμητικός τίτλος (OBE) από τη βασίλισσα της Αγγλίας. Τον Μάρτιο του 2015 έγινε μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας του Εδιμβούργου, ο πρώτος συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας στον οποίο επιφυλάσσεται αυτή η τιμή. Ζει στο Εδιμβούργο με τη σύζυγό του και τους δυο γιους τους. Όλα τα βιβλία του κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο.

Οι γάτες του Δ.Ι. Αντωνίου

της Ελένης Τσαντίλη


(στον Α. Τ.)

Ο Δημήτρης Καρακίτσος πρωτοεμφανίστηκε το 2012 με το ποιητικό βιβλίο Οι γάτες του ποιητή Δ.Ι. Αντωνίου (Το Ροδακιό, σελίδες 53). Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη, στο πρώτο (σ. 11-35) περιέχονται ποιήματα της μίας σελίδας, με ελεύθερο στίχο και συνειρμική συρραφή των στροφών μεταξύ τους. Το δεύτερο μέρος (σ. 37-52), τιτλοφορείται «Ιστορίες Α΄-Ε΄ κ.ά.» και περιλαμβάνει πεζές αφηγήσεις, κάποιες από τις οποίες θυμίζουν ημερολογιακές σημειώσεις. Το δεύτερο μέρος λειτουργεί κατοπτρικά με το πρώτο και αποτελεί μιαν άλλη εκδοχή του ταξιδιωτικού και αναμνησιακού θέματος που βρίσκουμε στο καθαυτό ποιητικό κομμάτι. Τα δύο μέρη αλληλοσυμπληρώνονται.

Η ελληνική πεζογραφία της Μεταπολίτευσης σε έναν τόμο

Περί τους 457 Έλληνες συγγραφείς μέτρησε η κριτικός λογοτεχνίας Ελισάβετ Κοτζιά στο ευρετήριο της μελέτης του Βαγγέλη Χατζηβασιλείου «Η κίνηση του εκκρεμούς. Άτομο και κοινωνία στη νεότερη ελληνική πεζογραφία 1974-2017». Κι αν το πολλαπλασιάσουμε με τον αριθμό βιβλίων των συγγραφέων και την αξιολόγηση τους φτάνουμε σε αρκετές χιλιάδες βιβλία συνέχισε η Ελισάβετ Κοτζιά, διερωτώμενη γιατί ο Χατζηβασιλείου δεν περιορίστηκε στους σημαντικούς συγγραφείς.

Επανεκδόσεις και Κλασική ξένη Πεζογραφία

Επιμέλεια: Ελένη Γκίκα //

Το ότι ο Ονορέ ντε Μπαλζάκ, ο Μαρκ Τουαίην, ο Προυστ, ο Ντίκενς, ο Δουμάς, ο Ρίλκε, ο Σαίξπηρ, ο Βίκτωρ Ουγκώ, Ίψεν. Κάφκα, Ντοστογιέφσκι, Πόε, Γκόγκολ, Τολστόι, Άγκαθα Κρίστι επανεκδίδονται, αποδεικνύει αν μη τι άλλο ότι ο άξονας που συγκρατεί τον πολιτισμό μας ακόμα κρατά. Και η εκδοτική χρονιά που μόλις μπαίνει αποδεικνύεται αρκετά γενναιόδωρη, ας ρίξουμε μια πρώτη ματιά, είναι κάτι που σε όλους μας θα δώσει χαρά.

Honoré de Balzac

Κλασική ξένη πεζογραφία