Ο Κρίστοφερ Κινγκ έγραψε τη νουβέλα «Άμα είναι να καεί» (Εκδόσεις Δώμα) και μας έβαλε στον κόσμο της πίστης, του θαύματος και της φωτιάς.
Αλέξανδρος Στεργιόπουλος
Τα ανθρώπινα εξηγούνται από ανθρώπους και με όλους τους τρόπους. Και δεν υπονοώ τίποτα, το λέω καθαρά: αυτά που η σάρκα, το μυαλό και σκέψη του ανθρώπου δίνουν, με ορθή λογική και μεταφυσική γίνονται γνωστά και κατανοητά. Πολλοί επιστήμονες είναι άθεοι, άπιστοι και όμως το θαύμα και την κατάρα τα καταλαβαίνουν, τα εκλογικεύουν, τα πονάνε και μέσα τους τα κρατάνε.
Κι αν το 2026 η επιστημονική πρόοδος και τα μέσα έχουν
πληθύνει και όλα μπαίνουν στον κόσμο της απόδειξης, τα απύλωτα στόματα, οι
θηριώδεις πράξεις του ανθρώπου και οι επιστροφές από εκεί που κανείς δεν
επιστρέφει, υπάρχουν, μένουν και επιμένουν να μας διδάσκουν πως τίποτα δεν
είναι απόλυτα οριοθετημένο και τίποτα δεν γεννά μόνο ελπίδα, μόνο χάος.
Ο άνθρωπος πρώτα πίστεψε και μετά ξεκίνησε να μαθαίνει και
μετά πίστεψε πιο έντονα. Η γέννηση, ο θάνατος, ο πόλεμος, η ειρήνη, ο έρωτας
και η αγάπη είναι αυτά που πιστεύεις, μαθαίνεις και τα πιστεύεις πιο έντονα
μετά γιατί είναι αυτά τα μοναδικά που μπορεί να προσφέρει και να χάσει
πραγματικά ο άνθρωπος. Και όταν όλα γίνουν στάχτη, όταν όλα καούν, τότε να
περιμένετε τα πάντα: το θαύμα και το αίμα και τις λέξεις που μπήκαν στη νουβέλα
του Κρίστοφερ Κινγκ «Άμα είναι να καεί» (Εκδόσεις Δώμα).
Ψίθυροι, έθιμα ριζωμένα και το ανεπούλωτο τραύμα
Ο Κρίστοφερ Κινγκ ξέρει πολύ καλά την ελληνική ψυχή κι ας
έχει γεννηθεί στις ΗΠΑ. Το λέμε, και το υπογράφουμε, αφού έχουμε διαβάσει το
σπουδαίο Ηπειρώτικο μοιρολόι: οδοιπορικό στην αρχαιότερη ζωντανή δημώδη μουσική
της Ευρώπης (Εκδόσεις Δώμα). Όταν,
κάποιος, κάνει έρευνα με τόσο μεράκι, πάθος, για τη μουσική, την αρχέγονη γλώσσα
ενός τόπου, τότε θα μπορέσει να πλησιάσει και τη γλώσσα, τα έργα, των ανθρώπων,
σε όποιους χρόνους κι αν συμβαίνουν, συνέβησαν, αυτά. Το «Άμα είναι να καεί»
αφουγκράζεται την επιφάνεια του ελληνικού δέρματος και με προσοχή το τρυπά για
να δει την μπαρουτοκαπνισμένη ψυχή μας.
Ο συγγραφέας φτιάχνει την ιστορία του και την αφήγηση αυτής
μέσα από ψιθύρους, μέσα από έθιμα ριζωμένα στην ελληνική συνείδηση, παράδοση,
μέσα από τη γοητεία του ξαφνικού και του πάντα σιωπηλού θαύματος. Και πάνω σε
αυτή την ελλειπτική, μυστικιστική, στοχαστική, ματιά οδηγεί τη γραφή του στον
απόηχο ενός ανεπούλωτου τραύματος, αυτό του Εμφυλίου. Εκεί μπαίνει το φινάλε
και είναι αφοπλιστικό, είναι το ατέλειωτο πεδίο που ακόμα η Ιστορία και οι
άνθρωποι γράφουν.
Από την πίστη στην εκκωφαντική σιωπή
Ο Κινγκ μας μεταφέρει στην ελληνική περιφέρεια και στο έτος
1929. Τόπος δράσης το μακεδονίτικο χωριό Επιφάνεια, έξω από τα Γρεβενά. Η
οικογένεια του Χαραλάμπη δοκιμάζεται. Πρώτα θα σκοτωθεί ο ίδιος ο Χαραλάμπης.
Ύστερα ο πρωτότοκος γιος, ο Αποστόλης, θα φύγει για τη Θεσσαλονίκη. Δυο χρόνια
μετά, Μεγάλη Παρασκευή του 1931, στη διάρκεια του ετήσιου καψίματος του Ιούδα,
ο μικρότερος γιος, ο Λάζαρος, θα μείνει παράλυτος. Μετά τον τραυματισμό του θα
ακολουθήσουν ανεξήγητα πράγματα, έτσι τουλάχιστον πιστεύει ο πάτερ Κωνσταντής.
Η πίστη του παπά θα μας πάει στον λόγο του Θεού μέσα από τον Λάζαρο και από κει
στην εκκωφαντική σιωπή του ανθρώπου.
Ο Κινγκ φτιάχνει μια νουβέλα που έχει κάτι από λαϊκή
δοξασία, λαϊκή σοφία, κάτι από τη δύναμη της θρησκευτικής γνώσης-πράξης και
κάτι την αντοχή των ανθρώπων στην απώλεια και στο θαύμα. Ο λόγος του είναι
διακριτικός, μα ευθύβολος. Δεν
υπερβάλλει, δεν εκμεταλλεύεται το φολκλόρ, τις ντοπιολαλιές και τις δυσκολίες
της ζωής στην επαρχία.
Η ιστορία του εστιάζει στην αδιαμεσολάβητη πίστη, στο
«γυμνό» κοινωνικό, οικονομικά, τοπίο και στο βαθύτερο νόημα των θρησκευτικών
παραδόσεων-εθίμων. Ο Ιούδας πρόδωσε τον Χριστό, κρεμάστηκε και τώρα εμείς τον
καίμε. Ο Ιούδας, όμως, ξαναζεί όταν προδίδουμε την πίστη μας στον συνάνθρωπο,
τότε η φωτιά φουντώνει και όλους μας καίει. Η Μαργαρίτα Ζαχαριάδου ανέλαβε τη
μετάφραση του βιβλίου και μας έδωσε τη γοητεία, τη δύναμη και τη θαλπωρή αυτής
της νουβέλας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου