Όταν μία συνηθισμένη ζωή γίνεται λογοτεχνία

 Η Αναστασία Ρίζου γράφει, εμπνευσμένη από την ανάγνωση του βιβλίου Stoner (1965) του John Williams όταν-μία-συνηθισμένη ζωή γίνεται λογοτεχνία.

Έχετε ποτέ διαβάσει ένα βιβλίο στο οποίο δεν συμβαίνει σχεδόν τίποτα θεαματικό, και όμως, όταν το κλείνετε, νιώθετε ότι κάτι μέσα σας έχει ραγίσει;

Αυτό ακριβώς μου συνέβη φέτος τα Χριστούγεννα, όταν διάβασα το βιβλίο Stoner (1965) του John Williams. Ένα μυθιστόρημα 410 σελίδων, το οποίο ολοκλήρωσα μέσα σε δύο ημέρες. Όχι από αγωνία για την πλοκή, αλλά από μια σπάνια, σχεδόν υπνωτική απορρόφηση. Δεν διάβαζα απλώς το βιβλίο, ζούσα μέσα σε αυτό, συμμετείχα.

Ο William Stoner είναι ένας ήσυχος, χαμηλών τόνων, σχεδόν αόρατος καθηγητής Πανεπιστημίου στην Αμερική του 20ου αιώνα. Η ζωή του δεν έχει εξάρσεις, δεν έχει μεγάλες επιτυχίες, ούτε παταγώδεις αποτυχίες. Παντρεύεται μια ψυχρή, συναισθηματικά απόμακρη γυναίκα από συντηρητική οικογένεια της επαρχίας.

Αποκτούν μια κόρη, όμως ο γάμος τους καταλήγει να είναι μια συγκατοίκηση χωρίς ουσιαστική επαφή, χωρίς τρυφερότητα, χωρίς επικοινωνία. Ένας γάμος που μοιάζει περισσότερο με παράλληλες ζωές στο ίδιο σπίτι.

Και κάπου εκεί, χωρίς δραματικά εφέ, συμβαίνει κάτι απροσδόκητο.

Ο Stoner ερωτεύεται μια νεαρή φοιτήτρια της φιλοσοφικής. Ο έρωτας αυτός δεν είναι θορυβώδης, δεν είναι κινηματογραφικός. Είναι σιωπηλός, βαθύς, ειλικρινής, σχεδόν προστατευμένος από τον έξω κόσμο. Για πρώτη φορά στη ζωή του, ο Stoner βιώνει μια πραγματικά ανθρώπινη σύνδεση.

Όχι ιδανική, όχι τέλεια, αλλά αληθινή.

Παραδόξως, αυτή η σχέση δεν διαλύει τον γάμο του. Δεν ανατρέπει τη ζωή του με τρόπο που θα περιμέναμε. Αντίθετα, την κάνει υποφερτή. Φωτίζει ένα σκοτεινό τοπίο, δίνει νόημα σε μια καθημερινότητα που μέχρι τότε κυλούσε σχεδόν μηχανικά.

Το βιβλίο περιλαμβάνει επίσης συγκρούσεις εξουσίας και ίντριγκες του ακαδημαϊκού κόσμου. Όμως αυτά δεν αποτελούν τον πυρήνα του βιβλίου. Η καρδιά του μυθιστορήματος βρίσκεται αλλού: στην υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου και στη σιωπηλή φθορά της καθημερινής ζωής.

Ο John Williams μας υπενθυμίζει κάτι ουσιώδες αλλά ξεχασμένο: δεν χρειάζεται να είσαι εξαιρετικός για να έχει αξία η ζωή σου. Χρειάζεται να είσαι παρών. Να μπορείς να αγαπήσεις, έστω και λίγο, έστω και ατελώς.

Ακόμη και τώρα μου έρχονται ζωντανά εικόνες από το βιβλίο: το μικρό σπίτι της φοιτήτριας, η οικειότητα, δύο άνθρωποι ενωμένοι μέσα σε ένα κρύο, βροχερό χειμωνιάτικο βράδυ. Στιγμές απλές, σχεδόν ασήμαντες, όμως βαθιά ανθρώπινες.

Στιγμές που, αν τις έβλεπε κανείς από έξω, ίσως να τις προσπερνούσε. Κι όμως, εκεί μέσα κρύβεται όλο το βάρος της ανθρώπινης εμπειρίας.

Το βιβλίο Stoner όξυνε την ενσυναίσθησή μου. Με ανάγκασε να κοιτάξω πιο βαθιά στην ανθρώπινη ψυχή. Και ίσως αυτός να είναι ο μεγαλύτερος άθλος της λογοτεχνίας.

Το συγκεκριμένο βιβλίο δεν δίνει έτοιμες λύσεις. Σε αφήνει όμως με ένα ερώτημα που αφορά όλους μας και ιδιαίτερα όσους ζούμε σε πόλεις όπως η Θεσσαλονίκη, ανάμεσα σε ατελείωτες δουλειές, πολλές υποχρεώσεις και μικρές καθημερινές ήττες: Χρειάζεται τελικά μια ζωή να είναι εντυπωσιακή για να αξίζει ή αρκεί να είναι αληθινή; .

 Διαβάστε περισσότερα εδώ: https://parallaximag.gr/agenda-parallaxi/biblio/otan-mia-synithismeni-zoi-ginetai-logotechnia