Η απελευθερωτική λειτουργία της τέχνης έγκειται στη μοναδική της ικανότητα να «ονειρεύεται ενάντια στον κόσμο». Αυτές ήταν οι σκέψεις του George Steiner για τον Χόρχε Λουις Μπόρχες.
Ομοειδής είναι είναι και η περίπτωση του Γιάννη Πάσχου. Τα όνειρά του, τα σουρεαλιστικά του όνειρα, με ψάρια αυτή τη φορά, υποσκάπτουν και ξαναχτίζουν το κακότεχνο, προσωρινό τοπίο της
πραγματικότητας.Ο Μάρκες στο διήγημα «Ενοικιάζονται όνειρα’» στη συλλογή
διηγημάτων ‘’Δώδεκα διηγήματα περιπλανώμενα’’, έχει γράψει:
..Τι περιμένεις; Καμιά φορά στα όνειρα πρέπει να υπάρχει και
κάποιος που να μην έχει καμιά σχέση με την πραγματική ζωή…
Παρόμοια και ο Γιάννης Πάσχος στις ‘’Ουρές’’ βάζει τα υπέροχα ψάρια του να περιδιαβαίνουν
στους δρόμους των θαλασσών κουνώντας τις ουρές τους.
Ο Γιάννης Πάσχος, έτσι κι αλλιώς, είναι μια συγγραφική φωνή
που εκβράστηκε από τον κρατήρα της θάλασσας του μαγικού ρεαλισμού, του
σουρρεαλισμού και του ονείρου. Με διακείμενα, τον Περέκ, τον Έντγκαρ Άλλαν Πόε,
τον Κορτάσαρ κι άλλους εκλεκτικούς του συγγενείς, δημιουργεί ένα σύμπαν
εκρηκτικό, που για να μπεις θα πρέπει να επαναβαπτιστείς σε μια αθωότητα και να αρθρώσεις τον κόσμο σε
λόγο από την αρχή.
Βασική προϋπόθεση του ποιητικού χώρου που δημιουργεί ο
Πάσχος στα βιβλία του, είναι η υπέρβαση
και η ανατροπή της γλωσσικής σύμβασης , η απαγκίστρωση των λέξεων από τη
χρηστική σημασία τους και η μετάπλαση τους σε μορφές που συνιστούν εικόνες.
Απορρυθμίζει τη γλωσσική μας τάξη και επιβάλλει ένα
καινούργιο αλφαβητάρι από περιγράμματα εννοιών, αχρηστεύοντας τα λεξικά και τις εμπειρίες
μας.
Πως μη όντας επαναβαπτισμένος, μπορείς να κατανοήσεις το
«περιμενόψαρο»’ του για παράδειγμα, που δεν ξανίγεται στο πέλαγος, που δεν
ξέρει τι να κάνει με την ελευθερία του, που δεν μπορεί από ψαράκι της γυάλας να
γίνει κυνηγός των ανοιχτών θαλασσών;
Όπως και όλα του τα βιβλία , έτσι και οι «Ουρές’» χρήζουν
διπλής ανάγνωσης.
Η συμπλοκή των δύο ροπών, ήγουν του πραγματικού και του
φανταστικού, του σημαίνοντος και του σημαινόμενου, αποτελεί τη διαρκή δοκιμασία του αναγνώστη με
τα βιβλία του Γιάννη Πάσχου.
Οι εξωλογικές αφετηρίες των φανταστικών εικόνων που
δημιουργεί με τη γραφίδα του, και ο
διαμετακομιστικός τους ρόλος ανάμεσα στον ίδιο και στον αναγνώστη, διαθέτουν
έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα. Σ’ αυτές τις εικόνες
χρωστούν τα βιβλία του Γιάννη Πάσχου, την ένταση και την αλήθεια τους.
Ως homo scriptor, δεν έχει στόχαστρο. Έχει περισκόπιο . Κοιτά γύρω του,
αποφεύγοντας τη γραμμή λογιότητας , αν και είναι λόγιος ο ίδιος, και υπερφαλαγγίζοντας τον ακαδημαϊκό
σχολαστικισμό , αρδεύεται από τα δικά του μυθολογικά πηγάδια. Αποδίδει
σημειολογική αξία στο θαλάσσιο κόσμο, με γόμωση ένα νέο ιδεογραμματικό φορτίο,
αυτό της υπαινικτικότητας και του κεκρυμμένου νοήματος. Ο ίδιος, ταραγμένο
ποτάμι και αυτός, εκβάλλει με τα μυθολογικά του όπλα στη θάλασσα για να
εμπνευστεί και να μας εμπνεύσει.
Αυτά τα όπλα είναι που καθιστούν τη γραφή του μοναδική.
*Η Εύη Κουτρουμπάκη είναι φιλόλογος, συγγραφέας
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου