ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΜΕΛΗΣ. ΠΕΝΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ

Kostas Hatziantoniou 

Ο Γιώργος Θέμελης πέθανε στις 17 Απριλίου 1976, ξημερώματα του Σαββάτου του Λαζάρου, ημέρα της ανάστασης του ανθρώπου. Έχοντας αναμετρηθεί γενναία με την απειλή του μηδενισμού του Όντος σε ολόκληρη τη ζωή του, υπήρξε στη γενιά του ο πιο υψηλόφρων κομιστής μιας ποιητικής μαρτυρίας που είναι τόσο περισσότερο καθολική όσο πιο έντονα προσωπικά βιώνεται. Αυτή η ζώσα αντινομία συνιστά άλλωστε την μόνη καθολικότητα του ατόμου που αρνείται την αδιάφορη καθολικότητα του κόσμου. Μπορεί σημαντικοί δημιουργοί, γεννημένοι στον ομιχλώδη βορρά, να ζήτησαν στο φως του νότου τη διαφυγή από τον κλειστό τρόπο ύπαρξης, κάποιοι άλλοι, ερχόμενοι από την Ιωνία και το Αιγαίο, όπως ο γεννημένος στην Σάμο Γιώργος Θέμελης, αναζήτησαν και εν τέλει βρήκαν στο ημίφως της Θεσσαλονίκης και στο κλίμα του τενάγους, τη μυστική δίοδο προς την ερμηνεία μιας φθοράς που μοιάζει ανέκκλητη. Απεκδυόμενος τον ρόλο του ποιητή που ψάλλει τη ζωή των φαινομένων ήθελε ως μυστικός να αναγνωρίζει και να διερμηνεύει την εσωτερική τάξη των πραγμάτων. Των πραγμάτων που υπάρχουν επειδή υπάρχουμε εμείς. Πενήντα χρόνια μετά τον θάνατό του, ο Γ. Θέμελης, πέρα από ρεύματα, ομάδες και κριτικές παραναγνώσεις, παραμένει ποιητής από τους πιο σύγχρονους, κομιστής της ίδιας εξουθενωτικής για τον άνθρωπο των καιρών μας μαρτυρίας αλλά και πολύτιμος φωταγωγός. Μας μεταφέρει, όσο κανείς άλλος από τον ποιητικό κανόνα της πόλης αυτής, χωρίς αυταπάτες, στους χώρους της οντολογικής ένδειας (εκεί που σμίγουν και καταλήγουν όχι μόνο η ποίηση, αλλά ακόμη και η θρησκευτική βίωση και η φιλοσοφική ενόραση όταν δεν απαντούν στο πρωταρχικό ερώτημα της υπόστασης) αλλά και στην οδό της λύτρωσης. Ενθυμούμενοι σήμερα έναν ποιητή που με την υπαρκτική του αγωνία και τη λυρική έκφραση όλων των προβλημάτων του μεταπολεμικού κόσμου μάς έδωσε μια ποίηση βάθους –μέσω στοχαστικών προσαρμογών αλλά και διά μέσου επώδυνων παρατηρήσεων για τον ψυχισμό του σύγχρονου ανθρώπου–, συνθέτοντας τη μεταφυσική με τη φύση του σώματος, με πειθαρχημένο σπαραγμό που είχε το χρώμα βαθιάς νοσταλγίας όχι για έναν κόσμο έκπτωτο οριστικά, αλλά για ένα λυτρωτικό μέλλον, έχει κανείς ένα απτό υπόδειγμα πώς μπορεί, χωρίς ν’ αποκοπεί ποτέ από τη λυρική θέαση του κόσμου, να εξυψώνει τη ζωή του, όπως εκείνος, με τη διαρκή μνήμη του θανάτου αλλά και την πίστη στην αδιαίρετη ενότητα σώματος και ψυχής. Ο Γιώργος Θέμελης μετά από πενήντα χρόνια είναι πάντα εδώ για να συναρπάζει όσους δεν αρκούνται στην τυπική αισθητική αλλά διψάνε για νόημα.