ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΦΟΡΑ-ΑΘΗΝΑ ΕΥΘΥΜΙΟΥ

ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΦΟΡΑ 14. Ώρες πάλευε με τα χρώματα. Κρέμασε το γαλάζιο στο τζάμι, μπροστά στη σαβούρα της προίκας. Κράτησε γερά την αστραπή, την έκρυψε στο μπαούλο, ανάμεσα σε τσιγαρόχαρτο, δίπλα στα λινά.Περίεργη μυρουδιά κάτω από κείνη την κουβέρτα. Με το ρόδι ράντισε τις γυάλινες λακκούβες και έφυγαν τα έντομα. Το πρόσωπό της, βελούδο ινδικό, τρύπησε. Τον φώναξε. Του πέρασε ένα σύρμα και τον έσερνε. Στο διπλανό δωμάτιο γεννήθηκε το παιδί αρρωστιάρικο, μικρό. Πέταξε τα παπούτσια και το πήρε στη μασχάλη. Μετά σιωπή. Ακόμη χόρευε απέναντι στους θόλους με τα αγάλματα.

Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι, Ο δειλός

Προσεκτικά
μαύροι και ξανθοί,
κρύβοντας τη ματιά τους,
κρύβοντας τα γούστα τους,
όλο στο πλάι,
στον ίσκιο,
παράμερα, -
κυκλοφορούν οι δειλοί
στη δοξασμένη
από ήρωες
χώρα.

Για την Εμπειρίκια αίσθηση της γραφής

Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης 

 «Πως τόσα πρόσωπα να γίνουν αριθμοί Και τόσα γεγονότα απλά βιβλία Χωρίς την επινόηση νέας διάταξης στοιχείων Χωρίς μια νέα μύηση που θα σαρώσει την αυλαία Σκίζοντας βίαια στα δυο το σάπιο μήλο Να επιστρέψουν τ’ άγια στους σκύλους, τα βρέφη στις μήτρες Κι όρθια η πράξη σαν αλεξικέραυνο» (Μανόλης Αναγνωστάκης, Όταν αποχαιρέτησα…). O Ανδρέας Εμπειρίκος, ο συγγραφέας του 'Μεγάλου Ανατολικού', ο ποιητής της αισθαντικής 'Οκτάνας', έτεινε στη νοηματοδότηση ενός λόγου που εμπρόθετα επανεπινοούσε τα 'σημεία των καιρών', την ίδια την ιστορία ως σημαίνουσα 'raison d' etre' ('λόγος ύπαρξης') ενός εκάστου, συναρθρώνοντας την 'απο-καλυπτική' ερωτική μαρτυρία ως ίδιον στοιχείο της ανθρωπινότητας και δυνατότητα-προϋπόθεση χειραφέτησης με την περιεχομενική και εγκλητική μεσσιανικότητα η οποία και, συν-διαλεγόμενη με

William Blake

ΣΥΝΟΨΗ
Βρυχάται ο Ρίντρα και φωτιές ξερνάει στον φορτωμένο αέρα∙
Πεινασμένα σύννεφα κρέμονται πάνω από την άβυσσο.

Πράος κάποτε, και σε μονοπάτι ολισθηρό,
Ο δίκαιος άνθρωπος τραβούσε το δρόμο του
Μες στην κοιλάδα του θανάτου.
Τριαντάφυλλα είναι φυτεμένα εκεί όπου φύτρωναν αγκάθια,
Και στον άγονο χερσότοπο
Τραγουδούν οι μέλισσες.

Ο Σοστακόβιτς, ο Στάλιν και η Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ

της Έλενας Χουζούρη 

 Ο Solomon Volkov στο βιβλίο του «Σοστακόβιτς και Στάλιν» [εκδ. Κέδρος] περιγράφει το εξής περιστατικό: « Στο Αρχαγκέλσκ , μια παγωμένη χειμωνιάτικη ημέρα, ο Σοστακόβιτς στάθηκε στην ουρά μπροστά από ένα κιόσκι εφημερίδων. Η ουρά προχωρούσε αργά και ο Σοστακόβιτς έτρεμε από το κρύο. Αγόρασε την πιο έγκυρη εφημερίδα εκείνης της εποχής, την Pravda, της 28ης Ιανουαρίου 1935, την άνοιξε στην τρίτη σελίδα και αντίκρισε ένα [ανυπόγραφο] άρθρο με τίτλο: «Θολούρα αντί για μουσική» και με υπότιτλο: «Σχετικά με τη Λαίδη Μάκβεθ του Μντσενσκ». Το διάβασε και τον κατέλαβε τρόμος». Το περιβόητο πια αυτό άρθρο ήταν γραμμένο από τον ίδιο τον Στάλιν, ο οποίος κυριολεκτικά κατακεραύνωνε την νέα όπερα του τριαντάχρονου

Η ΠΟΛΗ-ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΠΑΣ

Θυμάται η πόλη
γιατί κυρίως θέλει να ξεχνά.
Μια μνήμη προβολέας
που ξέρει να αποσιωπά ενώ κάτι φωτίζει.
Γιατί ποτέ δεν ήταν ακριβώς
αυτό που θέλει να θυμάται
ούτε κι εκείνο, επομένως, που επιδιώκει να ξεχνά.
Ποιά είναι η πόλη;
Αυτή που είναι, αυτή που υπήρξε,
αυτή που δεν ήταν ποτέ;
[...]

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΠΑΣ: Chiaroscuro, εκδ. Κίχλη, 2018.

Η οδύνη των σωμάτων και οι ασθένειες των ποιημάτων (του Διαμαντή Αξιώτη)

Με την κατάθεση της ένατης ποιητικής συλλογής του ο, εκ Καβάλας προερχόμενος, ποιητής, δοκιμιογράφος και ραδιοφωνικός παραγωγός του Τρίτου Προγράμματος, Κώστας Καναβούρης, σπεύδει να μας βεβαιώσει ότι τα θέματα που τον απασχόλησαν από την πρώτη εκδοτική του εμφάνιση —το 1982— και συνεχίζουν να τον απασχολούν μέχρι σήμερα, παραμένουν σταθερά ίδια: η ποιητική, το σώμα, ο πόθος των σωμάτων. Μόνο που, για την έναρξη και ολοκλήρωση στη συνέχεια της παρούσης συλλογής, ο ερεθισμός προκλήθηκε μέσα από την οδύνη. Όταν —σύμφωνα με τη ΣΗΜΕΙΩΣΗ των

Χ. Π. Σοφίας, Δυο ποιήματα

ΘΛΙΜΜΕΝΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ Παραφυλάω νά δέ δώ νά φεύγεις Καί τότε μπαίνω κρυφά στό σπίτι σου Καί μέ τά δάκρυά μου ποτίζω τά λουλούδια σου Γι' αυτό όταν γυρίζεις τά βλέπεις λυπημένα ΣΜΙΞΙΜΟ Σμίγει τό φώς μέ τό σκοτάδι Ή άπλότητα μέ τήν άσκητική

Η καλή εκδοχή των πραγμάτων

Γράφει η Κατερίνα Λιβιτσάνου -Ντάνου //

Γιάννης Μακριδάκης «Όλα για καλό», εκδ. Εστία, 2017, σελ. 240

Ένα ακόμη βιβλίο του Γιάννη Μακριδάκη κυκλοφόρησε το 2017 από τις εκδόσεις ΕΣΤΙΑ. Πρόκειται για το κοινωνικό και επίκαιρο μυθιστόρημα με τίτλο «ΟΛΑ ΓΙΑ ΚΑΛΟ», φράση που επαναλαμβάνεται από το στόμα των ηρώων του, προφανώς για να υποστηριχτεί πως όσα συμβαίνουν σε αυτή τη ζωή, είναι όλα για καλό. Ο Γιάννης Μακριδάκης γεννήθηκε το 1971 στη Χίο και σπούδασε Μαθηματικά. Το 1997 ίδρυσε το Κέντρο Χιακών Μελετών Πελιναίο, με σκοπό τη μελέτη, έρευνα, αρχειοθέτηση και διάδοση τεκμηρίων της Χίου. Εκτός από τη συγγραφή και την έρευνα ασχολείται με τη φυσική καλλιέργεια, όπως άλλωστε αυτό φαίνεται σε κάποια από τα βιβλία του, που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστίας.

Τα τριακόσια εξήντα πέντε και το ένα για τα δίσεκτα χρόνια (του Ζαχαρία Σώκου)

Γράφει ο Ζαχαρίας Σώκος
    
Πρόκειται για 360 μικρά κι άλλοτε λίγο πιο μεγάλα ποιήματα – σπαράγματα ενίοτε, που διατηρούν τη φρεσκάδα τους,  έστω κι αν  ξεκίνησαν να γράφονται  πριν 40 χρόνια.
Αφορμή εφαλτήριο για αυτή τη συλλογή στάθηκε, όπως μας ενημερώνει εισαγωγικά ο ποιητής, ένα λεύκωμα – ημερολόγιο που του προσφέρθηκε , το 1976, από το Metropolitan Museum της Ν. Υόρκης και η ανά εβδομάδα λευκή σελίδα του, διαγραμμισμένη στις επτά ημέρες , τον οδήγησε σ’ αυτές τις ολιγόστιχες συνθέσεις.
Τίτλος της συλλογής:  Τα τριακόσια εξήντα πέντε και το ένα για τα δίσεκτα χρόνια
Που υπονοεί ευθέως ότι αντιστοιχεί ένα ποίημα για κάθε ημέρα του έτους και χαρίζει και ένα, με το χαρακτηριστικό ειρωνικό και σαρκαστικό τρόπο του, για τα δίσεκτα χρόνια.

"Το ψωμί της μάνας μου", του Παλαιστίνιου ποιητή Mαχμούτ Νταρουίς

Δίχως την ευχή σου
Είμαι πολύ αδύναμος για να σταθώ
Μεγάλωσα πολύ
Δώσε μου πίσω τους χάρτες των αστεριών που είχα παιδί"
Μου λείπει το ψωμί της μάνας μου
Ο καφές της μάνας μου
Το άγγιγμά της
Φουσκώνουν μέσα μου οι παιδικές μου αναμνήσεις
Μέρα τη μέρα
Πρέπει να δώσω αξία στη ζωή μου
Την ώρα του θανάτου μου
Πρέπει να αξίζω τα δάκρυα της μάνας μου
Και αν έρθω πίσω κάποια μέρα
Βάλε με σα μαντήλι στα βλέφαρά σου
Τα κόκαλά μου σκέπασε με χλόη
Που την αγίασαν τα βήματά σου
Δέσε μας μαζί
Με μια μπούκλα απ’ τα μαλλιά σου
Με μια κλωστή που κρέμεται από το φόρεμά σου
Μπορεί να γίνω αθάνατος
Μπορεί να γίνω Θεός
Εάν αγγίξω τα βάθη της καρδιάς σου
Αν καταφέρω και γυρίσω
Κάνε με ξύλα να ανάψεις τη φωτιά σου
Σκοινί για να απλώνεις τα ρούχα σου στην ταράτσα του σπιτιού σου
Δίχως την ευχή σου
Είμαι πολύ αδύναμος για να σταθώ
Μεγάλωσα πολύ
Δώσε μου πίσω τους χάρτες των αστεριών που είχα παιδί
Για να βρω με τα χελιδόνια
Το δρόμο πίσω
Στην άδεια σου αγκαλιά.

Η μάνα μέσα από τα μάτια των ζωγράφων

Gustav Klimt, Hope II, 1907

Η μάνα η ζωοδότρα, η συνέχεια της ζωής και του κόσμου. Η μάνα με τα πολλά ονόματα, η μαμά, η μανούλα, η μανουλίτσα, η μητέρα, η μαμάκα. Η γυναίκα στην ύψιστή της ώρα. Η παγκόσμια ζωγραφική την αποθέωσε μέσα από τα χρώματα και τα πινέλα της. Μεγάλοι ζωγράφοι όπως ο Ρενουάρ, ο Πικάσο, ο Μονέ, ο Κλιμτ και δεκάδες ακόμα την είδαν, τη ζωγράφισαν σε όλες της τις εκφάνσεις, την αποθέωσαν. Γιατί η μάνα είναι εκείνη που παίζει μαζί σου, που πάει εκδρομές και περιπάτους μαζί σου, που σου λείπει όταν φεύγει, που σκέφτεται, που θλίβεται, που λυπάται, που αναπολεί για σένα, που θα σε κάνει μπάνιο και θα σε νταντέψει, που θα αναρωτιέται που είσαι και

Π. Κονδύλης: Η Ελλάδα ως περίπτωση ενός φθίνοντος έθνους

Η σημερινή Ελλάδα αποτελεί ακριβώς περίπτωση φθίνοντος έθνους, το οποίο εκλαμβάνει τις έμμονες μυθολογικές του ιδέες για τον εαυτό του ως ρεαλιστική αυτεπίγνωση. Δεν είναι διόλου περίεργο ότι η ψυχολογική αυτή κατάσταση συχνότατα παρουσιάζει συμπτώματα παθολογικού αυτισμού γιατί το απαραίτητο υπόβαθρο και πλαίσιο της υγιούς αυτεπίγνωσης είναι η γνώση του ευρύτερου περιβάλλοντος κόσμου, μέσα στον οποίο καλείται να δράσει ένα ατομικό ή συλλογικό υποκείμενο, αποτιμώντας κατά το δυνατόν νηφάλια τις δυνατότητες του και υποκαθιστώντας τη νοσηρά εγωκεντρική αρχή της ηδονής με τη φυσιολογικά εγωκεντρική αρχή της πραγματικότητας. Όπως οι κατώτεροι ζωικοί οργανισμοί, έτσι και οι σημερινοί Έλληνες αντιδρούν με έντονες

Δημήτρης Χατζής: Το «Τέλος της μικρής μας πόλης»

Οι πόλεις αποτελούν δελεαστικούς τόπους για τη λογοτεχνία, που εμπνέουν και και επηρεάζουν με καταλυτικό τρόπο τους συγγραφείς. Ο Δημήτρης Χατζής, μία από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της μεταπολεμικής μας πεζογραφίας, γεννήθηκε στα Γιάννενα το 1913 κι έγραψε γι’ αυτά στο πιο πολυσυζητημένο ίσως βιβλίο του, τη συλλογή διηγημάτων «Το τέλος της μικρής μας πόλης». Γιος του Γεωργίου Χατζή, ποιητή και εκδότη της εφημερίδας «Ήπειρος», ο Δημήτρης ή Τάκης Χατζής αναγκάστηκε να διακόψει το 1930 τη φοίτησή του στην Ιόνιο Σχολή της Αθήνας, για να αναλάβει, μετά τον ξαφνικό θάνατο του πατέρα του, τη συνέχιση της εκδοτικής του δουλειάς. Στα Γιάννενα ο Χατζής τελείωσε τη Ζωσιμαία Σχολή, στα Γιάννενα ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με την Αριστερά, για να ενταχθεί το 1935 στους κόλπους του ΚΚΕ, στα Γιάννενα συνελήφθη από το

Ούτε δύση, ούτε ανατολή. Ιστορίες από μια βαλκανική χώρα!

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη //

Μίροσλαβ Πένκοφ, «Ανατολικά της Δύσης: Μια χώρα σε ιστορίες», Εκδόσεις Αντίποδες. Μετάφραση: Άκης Παπαντώνης. Σεπτέμβριος 2016, Αθήνα

 Ο υπότιτλος της συλλογής αυτών των σχετικά σύντομων ιστοριών, παραπέμπει στο περιεχόμενο ετούτου του βιβλίου. Αποτελεί την πρώτη  εκδοτική εμφάνιση του ταλαντούχου και πολλά υποσχόμενου νεαρού Βούλγαρου συγγραφέα Μίροσλαβ Πένκοφ, που εκδόθηκε αρχικά το 2011, στην αγγλική γλώσσα με τίτλο ‘East of the West. A Country in Stories’. Η εισβολή του συγγραφέα στο λογοτεχνικό τεραίν με αυτή τη δημοσίευση έδωσε την απαραίτητη και αντάξια φήμη σε αυτόν από τον οποίον οι αναγνώστες, ένθεν κακείθεν των ακτών του Ατλαντικού, προσδοκούν πολλά από τα επόμενα βιβλία του, όπως έγινε και από το δεύτερο εκδοτικό εγχείρημα (Το βουνό των πελαργών)  που είδε το φως της δημοσιότητας στη χώρα μας το 2018, από τον ίδιο εκδοτικό οίκο, και σε μετάφραση επίσης του Άκη Παπαντώνη. Με τις ιστορίες