Ορέστης Παπαϊωάννου, ένας νεαρός συνθέτης με ιδέες

Ηταν η πέμπτη φορά που η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών μετακάλεσε την εξαιρετική Κινέζα βιολονίστρια Τιάνγουα Γιανγκ. Κάθε συνάντηση μαζί της ανανεώνει το ενδιαφέρον, καθώς αποκαλύπτει διαφορετικές πτυχές του ταλέντου της. Παρότι την έχουμε ακούσει και σε κλασικό ρεπερτόριο, είναι γεγονός ότι την έχουμε συνδυάσει με απαιτητικά κοντσέρτα για βιολί του 20ού αιώνα, όπως αυτό του Μπέντζαμιν Μπρίτεν και το δεύτερο του Μπέλα Μπάρτοκ. Για ένα ακόμα εμβληματικό έργο του μουσικού μοντερνισμού, το Κοντσέρτο για βιολί του Αλμπαν Μπεργκ, επέστρεψε λοιπόν στις 10 Μαΐου στην πρώην Αίθουσα Φίλων της Μουσικής. Είναι αλήθεια ότι η Αθήνα έχει ακούσει το έργο αυτό σε ενδιαφέρουσες ερμηνείες, πιο πρόσφατα στην πολύ προσωπική ανάγνωση της Πατρίτσια Κοπατσίνσκαγια, παλαιότερα στην εξαιρετική ερμηνεία του Αντώνη

Με ό,τι είχαμε-Δούμου Στέλλα

Κάτω από επιστασίες βροχής, θυμηθήκαμε τις συμμαχίες των σωμάτων.
Κι αγαπηθήκαμε με ό,τι είχαμε πρόχειρο επάνω μας.
Εσύ με βρεγμένα μάτια
κι εγώ με το ίδιο πρόσωπο της νεαρής κερασιάς.

     Έρως αρόδο, Κουκούτσι, 2015

Σαπφώ: επτά ποιήματα

Σαπφώ, του Karl Agricola, περ. 1839
 Όποιος κα­τα­πιά­νε­ται με τη με­τά­φρα­ση των σαπ­φι­κών με­λών εκτί­θε­ται αυ­τό­χρη­μα στη μομ­φή της απρο­νοη­σί­ας, αν όχι της ύβρε­ως. Για­τί έχει να ανα­με­τρη­θεί με λο­γο­τέ­χνες και φι­λο­λό­γους που αρί­στευ­σαν στη με­τα­φρα­στι­κή γυ­μνα­σία γε­νι­κώς και στη με­τά­φρα­ση της Σαπ­φώς ει­δι­κό­τε­ρα. Αρ­κεί να ανα­φέ­ρω τα ονό­μα­τα του Ηλία Βου­τιε­ρί­δη, του Αρ­γύ­ρη Εφτα­λιώ­τη, του Πα­να­γή Λε­κα­τσά, του Θρα­σύ­βου­λου Σταύ­ρου, του Ιω­άν­νη Θ. Κα­κρι­δή, του Οδυσ­σέα Ελύ­τη, του Δη­μή­τρη Ν. Μα­ρω­νί­τη, του Δα­νι­ήλ Ι. Ια­κώβ και του Νί­κου Χ. Χουρ­μου­ζιά­δη, για να πε­ριο­ρι­στώ μό­νο στους κε­κοι­μη­μέ­νους. Αν απο­τολ­μώ να πα­ρου­σιά­σω εδώ τις με­τα­φρα­στι­κές ασκή­σεις που ακο­λου­θούν, δεν το κά­νω βε­βαί­ως από οί­η­ση: γνω­ρί­ζω ότι δεν μπο­ρώ να συ­να­γω­νι­στώ τους με­γά­λους προ­δρό­μους που προ­α­νέ­φε­ρα.

Αδελφοί Γκριμ, Το παραμύθι για τα παραμύθια

του Χάιντς Ρέλεκε – μτφρ. Γιώργος Καρτάκης

 Ο Γιάκομπ και ο Βίλχελμ Γκριμ κράτησαν μυστική για πάρα πολλά χρόνια την ταυτότητα των γυναικών, που τους διηγήθηκαν τα παραμύθια. Και όντως, οι αφηγήτριες όλων αυτών των υποτιθέμενων λαϊκών παραμύθιών δεν ήταν γριές χωρικές, αλλά μορφωμένες κόρες ευκατάστατων οικογενειών με Ουγενότους* προγόνους. . Οι αδελφοί Γκριμ παραπλάνησαν από την αρχή σκόπιμα τους αναγνώστες τους. Δεν τους εξαπάτησαν, πολλώ δε μάλλον δεν τους είπαν ψέματα, προσπάθησαν όμως να τους δημιουργήσουν την εντύπωση, ότι τα παραμύθια προέρχονταν από τον «απλό λαό». Έτσι, στον πρόλογο του πρώτου τόμου των «Παραμυθιών για παιδιά» αναφέρουν: «Όλο

Βαγγέλης Καραμανωλάκης: Γιατί το κάψαμε το παρελθόν μας;

συνέντευξη στον Σπύρο Κακουριώτη

 Το μακρινό 1989, τη χρονιά εκείνη των «θαυμάτων», που ο κόσμος μας άλλαξε για πάντα και ο 20ός αιώνας μας αποχαιρέτισε πρόωρα, μια κυβέρνηση συνεργασίας των δύο παρατάξεων που πριν σαράντα χρόνια είχαν αναμετρηθεί ένοπλα κατά τη διάρκεια του ελληνικού εμφυλίου, αποφάσισε να παραδώσει στη λήθη διά της πυράς 17.000.000 φακέλους στους οποίους αποτυπωνόταν η εικόνα των μηχανισμών καταστολής του μετεμφυλιακού κράτους για τους «επικίνδυνους πολίτες» του.

Επιστροφή στους κλασσικούς με τη ‘βουή και μανία’ του Γουίλλιαμ Φώκνερ

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη //

Γουίλλιαμ Φώκνερ, «Η βουή και η μανία». Μετάφραση: Παύλος Μάτεσις. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2018

Το δύστροπο στην ανάγνωση, αλλά περισσότερο θα λέγαμε στην προσπάθεια βαθιάς κατανόησης των πολυσήμαντων νοημάτων που φιλοξενεί και των πολυεπίπεδων  μηνυμάτων που εκπέμπει, μυθιστόρημα ‘Η βουή και η μανία’ (The Sound and the Fury),  δημοσιεύθηκε το 1929 και ήταν ένα από τα πρώτα μυθιστορήματα που έγραψε ο Γουίλλιαμ Φώκνερ (1897-1962).  Πολλοί κριτικοί της λογοτεχνίας, κυρίως από την αντίπερα όχθη του Ατλαντικού, πιστεύουν, όπως άλλωστε και ο ίδιος ο συγγραφέας, ότι ο συγκεκριμένος τίτλος είναι το καλύτερο μυθιστόρημα που έγραψε ο βαθυστόχαστος αμερικανός νομπελίστας (Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, 1949) και ένας από τους βασικούς εκπροσώπους της μεγαλειώδους παράδοσης του πολύπαθου αμερικάνικου Νότου. Το θέμα γύρω από το οποίο περιστρέφεται το συγκεκριμένο μυθιστόρημα, είναι η παρακμή της οικογένειας Κόμπσον. Κάθε ένα από τα τρία πρώτα και σχετικά μεγάλα τμήματα του σχεδόν αιωνόβιου

Παρουσίαση της συλλογής «Λοξές Ματιές» στη Νάουσα Ημαθίας στις 10/2/2019

Ο Bernard Shaw έγραψε στο «Ένα ποίημα τη μέρα»:
«Ναι! προσπαθώ να γράφω ένα ποίημα κάθε μέρα,
Ελπίζοντας ότι θα σε βοηθήσει στην πορεία σου»

Δεν γνωρίζω αν ο Δημήτρης Τρωαδίτης γράφει ένα ποίημα την ημέρα, αλλά διαβάζοντας την ποίησή του, σίγουρα η μέρα μας, η πορεία μας, γίνεται καλύτερη.

Επειδή η ποίησή του είναι έντονη και βαθιά. Επειδή διαβάζοντάς την βρίσκεις μέσα στα νοήματα και στις λέξεις του ποιητή αυτό που θέλεις να εκφράσεις, αλλά δεν έχεις την δεξιότητα να το εκφράσεις.

Για τη νέα ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη «laissez passer»

Μόλις κυκλοφόρησε η νέα ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη με τον τίτλο «LAISSEZ PASSER» (εκδόσεις Μανδραγόρας). Πρόκειται για την τέταρτη ποιητική συλλογή του ιδίου. Αν κι έχουν περάσει μόνο τρία χρόνια από το προηγούμενο ποιητικό του βιβλίο («ακατάλληλο», Μανδραγόρας, 2016), ο Δήμος Χλωπτσιούδης έχει διανύσει μια αξιόλογη πορεία στα σύγχρονα ελληνικά γράμματα. Ενώ στην προηγούμενη συλλογή συμπεριλαμβάνονται ποιήματα πιο προσωπικά, ή ερωτικά ποιήματα πλάι στη νοσταλγία της παιδικής ηλικίας, τώρα πια τα ποιήματα είναι αποκλειστικά με κοινωνικό–πολιτικό περιεχόμενο. Μοναδική εξαίρεση το «Ισμήνη» –μια τρυφερή εικόνα, αφιέρωμα στην κόρη του, στην οποία αντανακλάνε οι ανησυχίες για το μέλλον, μα κι η πατρική στοργή του ποιητή. Ακολουθώντας την ισχυρή λογοτεχνική παράδοση στα κοινωνικά θέματα, ο Χλωπτσιούδης δίνει τη δική του πινελιά. Βάζει το δικό του πετραδάκι στο συλλογικό αυτό οικοδόμημα, μια αξιόλογη προσφορά που δεν μπορεί να μείνει απαρατήρητη.
Η βασική διαφορά με τους «κλασικούς» αυτής της ποίησης εντοπίζεται στο ποίημα
«Η μεταγλώσσα της ποίησης». Διαβάζοντάς το αντιλαμβανόμαστε μια σημαντική αλλαγή στο αντικείμενο αυτής της θεματολογίας. Ενώ πριν οι ποιητές περιγράφανε τους εργαζόμενους που

Αυλός

Της παγωνιάς

Λουλούδι

Μοναδικό

Πρωί -Πρωί

Θ' ανέβει

Στον ουρανό

Να φιλήσει

Τα παιδικά σου

Μάτια

Τις κλεμμένες

Πλεξούδες

Των μαλλιών σου

ΤΑΚΗΣ ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ

Από τη συλλογή «Φύλλα ύπνου»

Το κόσκινο | 

Νίκος Δαββέτας: «Σαν μικρό-μεσαίωνας φαίνεται η εποχή μας. Πιστεύω μάλιστα πως ελάχιστα πράγματα θα διασωθούν από αυτή την περίοδο»

Συνέντευξη στην Ελένη Γκίκα //

  «Ο Πασκάλ Μπρυκνέρ, κάπου γράφει: «Είμαι οι ήττες του πατέρα μου». Αυτή η φράση είναι εξαιρετικά αποκαλυπτική. Γενικεύοντας θα έλεγα πως είμαστε τα λάθη των γονιών μας, αυτά μας διαμορφώνουν και μας ορίζουν. Η λογοτεχνία δεν κάνει το παρελθόν μας καλύτερο, ούτε αλλάζει τις σχέσεις μας, ίσως όμως έχει τη δύναμη να φωτίζει διαφορετικές πτυχές των περασμένων ετών και να λειαίνει τις άκρες που αγκυλώνουν.»

Το διπλό δίγαμμα του Ευριπίδη Γαραντούδη

της Βαρβάρας Ρούσσου (*) 
 Αν εξαιρέσουμε τη σχεδόν άγνωστη νεανική ποιητική συλλογή του Ευριπίδη Γαραντούδη το τέταρτο ποιητικό βιβλίο του είναι Το διπλό δίγαμμα. Στην ποιητική πορεία του Γαραντούδη εντοπίζει κανείς από τις προηγούμενες συλλογές έναν ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο, σταδιακά, η αγωνία της επίδρασης (για να ανακαλέσουμε τον Bloom) μετατρέπεται σε κατάκτηση της ιδιοπροσωπίας: ο Γαραντούδης καθιστά συχνά εμπρόθετα οφθαλμοφανές το ελληνικό ποιητικό παρελθόν και εκεί χτίζει τον δικό του τρόπο. Αυτό βέβαια ισχύει και για πλείστους άλλους ποιητές αλλά διαφέρει ο

Οι καλειδοσκοπικές αναμνήσεις μας

Γράφει η Ελένη Γκίκα //

Χρήστος Αστερίου «Η θεραπεία των αναμνήσεων», εκδ. Πόλις, σελ. 299

Όσοι γράφουν ή όσοι έχουν κάνει για χρόνια ψυχανάλυση ήδη γνωρίζουν ότι… οι αναμνήσεις μας θεραπεύονται γιατί εκείνα που θεωρούμε σαν γεγονότα της ζωής μας είναι και όνειρα και τρόμοι και φόβοι και συμπεράσματα δικά μας κατά συνέπεια και πολλά απ’ όσα θεωρούμε ως δεδομένα, δεν ίσχυαν. Ο Χρήστος Αστερίου με ένα ιδιαίτερα ενδοσκοπικό και υπαρξιακό μυθιστόρημα αποδεικνύει την διπλή θεραπευτική ιδιότητα των αναμνήσεων. Σε όσους θυμούνται πολύ αλλά θυμούνται λάθος και σε όσους ξεχνούν, ας τα πάρουμε όλα εξ’ αρχής όμως:

Στους ανθρώπους που μας μύησαν στη μαγεία της ανάγνωσης

Γράφει η Χριστίνα Ραφτοπούλου // *

«Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα», Ρομπέρτο Βεκιόνι, μτφ. Παπαδημητρίου Δημήτρης, εκδ. Κριτική, 2019, σελ. 128

«Αν λογαριάζετε να διαβάσετε τούτη τη διήγηση σαν παραμύθι, τότε μην την αρχίσετε καν» σημειώνει ο συγγραφέας Ρομπέρτο Βεκιόνι στην εισαγωγή του βιβλίου του Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα και πράγματι, διαβάζοντας κανείς το βιβλίο αυτό συνειδητοποιεί ότι δεν έχει τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα ενός μυθιστορήματος.

Με μία ανάμειξη φαντασίας και ρεαλισμού, ο συγγραφέας ξεδιπλώνει μία ιστορία – ύμνο στα γράμματα και τις λέξεις. Ο πρωταγωνιστής του έργου είναι ένα παιδί, ο Νικολίνο, που ζει στον Σελινούντα, μία περιοχή όπου οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τις λέξεις μόνο για τις απλές και καθημερινές συζητήσεις τους, ως εργαλεία δηλαδή για να επικοινωνούν μονάχα σε ένα πρώτο επίπεδο. Όπως είναι φυσικό, δεν

Άνθρωποι και υπάνθρωποι

της Θεοδώρας Δ. Πατρώνα 

 Η Χάνια Γιαναγκιχάρα είναι γνώριμη στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Το δεύτερό της βιβλίο Λίγη Ζωή (Μετ. Μαρία Ξυλούρη, Μεταίχμιο, 2016), βραβευμένο με το Kirkus, σκαρφάλωσε με ευκολία στην παγκόσμια κορυφή των ευπώλητων αλλά και συγκλόνισε τους αναγνώστες με την ευθύτητα, τον σκληρό ρεαλισμό και τον απύθμενο πόνο του παιδικού τραύματος που ταλανίζει τον ενήλικα κεντρικό ήρωα. Με αφορμή την επίσκεψη της συγγραφέως στην Αθήνα, πέρσι στις αρχές του καλοκαιριού, ο ελληνικός τύπος την χαρακτήρισε «σταρ του αμερικανικού μυθιστορήματος» και «κορυφαία αμερικανίδα συγγραφέα» (lifo.gr) Το Οι άνθρωποι στα Δέντρα

[Σήμα λόγου]-Στέλλα Δούμου

τα μαλλιά του Θεού είναι αναρριχητικά
έντομο εγώ
σε ένα μπουκάλι φως η ώρα της Γης
γλείφω το σκληρό γυαλί συντηρούμαι
ανάρπαστα αναπνέοντας
αγωγός ταχύτητας ο θάνατος περιπολεί
τα αδέρφια μου πεινούν διψούν και κρυώνουν
αυτό ονομάζεται ζωή
διπλώνομαι στην έκτη διάσταση
έγκατα μπλε με σημειώνουν στα κιτάπια τους
αυτό ονομάζεται χρόνος
οι τομές μου ανάβουν κάθε γενέθλια ημέρα
κλέβοντας καθαρά μαντήλια προσποιούμαι αθωότητα
και προχωρώ εν συντομία
όταν τις θυρίδες των σπλάχνων μου η ανομβρία ξεράνει
και σωθεί το φως μες στο γυαλί
εγώ με μάτια που θα σκίζονται
θα βλέπω πως τα αδέρφια μου αδιάκοπα πεινούν διψούν και κρυώνουν
ο Θεός μαλλιά δεν θα έχει, μόνο βάθος
κι αυτό ονομάζεται θάνατος
.
[Σήμα λόγου]
ΧΡΟΝΟΡΥΧΕΙΟ εκδ. Θράκα 2017