«Ποίηση στη σχάρα» του Πέτρου Γκολίτση: Μάρκος Μέσκος, Ένας ποιητής με το στόμα και τα μάτια γεμάτα χώμα. Τραυλίζοντας θάνατο και ιστορία,

Μάρκος Μέσκος, Ένας ποιητής με το στόμα και τα μάτια γεμάτα χώμα. Τραυλίζοντας θάνατο και ιστορία

Κόπηκε στα δύο η ζητωκραυγή μου όταν θυμήθηκα

πως στο ίδιο μέρος του γηπέδου είχαν ξαπλώσει

είκοσι εννιά ολόγυμνα πτώματα

χωρίς κεφάλια…

(«Εικόνες από την επαρχία», Πριν από το θάνατο)

Σε κείνα πέρα τα βουνά του εμφυλίου. Στο «γαλάζιο Πάικο», «στη γρανιτένια γροθιά της Τζένας». Και λίγο πριν, στα χρόνια του «Ιδιώνυμου» (ν. 4229/1929). Κι ιδίως σε αυτά του Μεταξά. Να ακούς, εκεί, από μικρό παιδί, και να βιώνεις. Αντί για τα κελαρυστά νερά. Να του μπουκώνουν του νεκρού το στόμα με τα γεννητικά του όργανα. Να τούς σκυλεύουν τους νεκρούς. Τον έναν μετά τον άλλον. Με την ψαλίδα να του κόβουν σύρριζα τη γλώσσα. Να μη μιλά. Σε γλώσσα που δεν του είπανε αυτοί. Αυτή μονάχα να μιλιέται. «Η μάνα μου δεν ξέρει ελληνικά», «…πουλιά λαλούν…»,μας λέει ο ποιητής.

Μαρία Σκιαδαρέση: «Όσα δεν έζησαν»

Χρίστος Παπαγεωργίου

Δημοσιεύτηκε 28 Δεκεμβρίου 2018

Με τέσσερα διηγήματα αφιερωμένα και στοχευμένα σε πολιτικούς πρόσφυγες και μετανάστες, που ζουν ή ήρθαν στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια, η Μαρία Σκιαδαρέση, βάζοντας αρκετή δόση συναισθήματος (χωρίς να της ξεφεύγει ο έλεγχος που θα μπορούσε να την εκτροχιάσει) μας θέτει ενώπιον των ευθυνών μας, μας προετοιμάζει κατάλληλα, μας δίνει τη δυνατότητα να σκεφτούμε το τι θα πράτταμε εμείς σε ανάλογη περίπτωση και, εν κατακλείδι, μας προβληματίζει ευχάριστα, όχι τόσο για το περιεχόμενο των μύθων, όσο για την εκπληκτική εκφραστική της αφήγηση. Πράγματι (και ας αρχίσουμε από αυτό), η γραφή της Σκιαδαρέση είναι τόσο απλή, επίπεδη και ισοπεδωτική, που παράγει ένας είδος ρεαλισμού (άλλωστε και οι τέσσερις ιστορίες μπορεί αληθινά να έχουν συμβεί), ο οποίος και γίνεται κατανοητός από όλους, χωρίς εξάρσεις, κορυφώσεις ή εκκωφαντικές φωνές (και σε αυτό ασφαλώς συμπεριλαμβάνεται η έξοδος του πρώτου και του τέταρτου αφηγήματος, όπου

3 σημαντικά βιβλία για τον άνθρωπο

Συντάκτης: 

Σπύρος Μανουσέλης

Ιδιαίτερα ευχάριστη έκπληξη για το τέλος του έτους είναι η μετάφραση τριών αξιόλογων επιστημονικών βιβλίων που μόλις κυκλοφόρησαν και παρουσιάζουμε σήμερα:

Daniel E. Lieberman, «Η ιστορία του ανθρώπινου σώματος Υγεία, ασθένεια και φυσική επιλογή, το νέο πεδίο της εξελικτικής ιατρικής»

Ντάνιελ Λίμπερμαν |

Εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης έχουν οδηγήσει το ανθρώπινο είδος σε μια μάλλον παράδοξη κατάσταση: μολονότι, κατά μέσο όρο, έχει αυξηθεί το προσδόκιμο ζωής και έχουν σαφώς βελτιωθεί οι συνθήκες διαβίωσης, οι άνθρωποι εξακολουθούν να υποφέρουν και συχνά να πεθαίνουν από κάποιες παθήσεις που η σημερινή ιατρική αδυνατεί να εξαλείψει.

Αλμανάκ Ποιείν 2018: Οι 4+1 δίσκοι μελοποιημένης ποίησης

1. Σταμάτης Κραουνάκης, «Lorca- Duende / Τα τραγούδια», εκδ. Άπαρσις & Λυχνία, 2018
Πολύπειρος και πανέξυπνος συνθέτης ο Κραουνάκης σε αυτή τη μουσική του εργασία δομημένη πρώτα ως μουσικοθεατρική παράσταση γνωρίζει επακριβώς και τι μελοποιεί και τη θεατρική της υπόσταση και προσφέρει δέκα μελοποιημένα ποιήματα του Λόρκα μισοκλείνοντας το μάτι στην παράδοση του Λόρκα στη δισκογραφία (βλ. Χατζιδάκις-Ξαρχάκος- Λεοντής) έχοντας το άλλο μισό στο δικό του ντουέντε που συνομιλεί με το πνεύμα του ποιητή. Κανταδορεί και ιερουργεί ως υμνωδός μελοποιητής, χρησιμοποιεί λυρικούς τενόρους οργανικά και απελευθερώνει το λόγο που ταξιδεύει ως αερικό συναίσθημα αλλά και γήινη σκέψη.

Ο Άμος Όζ δεν ζει πια εδώ. (Πώς τον είδε ο φίλος του Ανταίος Χρυσοστομίδης)

Ο ισραηλινός συγγραφέας Άμος Οζ πέθανε την Παρασκευή 28
Δεκεμβρίου 2018, σε ηλικία 79 ετών, ύστερα από μάχη με τον καρκίνο.
Από τους σημαντικότερους συγγραφείς της εποχής μας, ο Άμος Οζ
γεννήθηκε στην Ιερουσαλήμ το 1939. Στην ηλικία των 15 ετών υιοθέτησε
το επώνυμο «Οζ», που στα εβραϊκά σημαίνει «δύναμη», και κατόπιν
μετέβη στο κιμπούτς Χούλντα. Τα πρώτα του διηγήματα δημοσιεύτηκαν
όταν ήταν ακόμη νέος και, μετά τις σπουδές φιλοσοφίας και λογοτεχνίας
στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, επέστρεψε στο κιμπούτς,
όπου και έζησε με την οικογένειά του για τα επόμενα 25 χρόνια.
Σταθερός διεκδικητής του Βραβείου Νόμπελ και γνωστός για τους
αγώνες του υπέρ της ειρήνης στη Μέση Ανατολή, έχει λάβει τις
σημαντικότερες διεθνείς λογοτεχνικές διακρίσεις για το έργο του. Από τις
Εκδόσεις Καστανιώτη κυκλοφορούν τα περισσότερα βιβλία του, μεταξύ
αυτών τα μυθιστορήματα «Ο Μιχαέλ μου», «Ιστορία αγάπης και
σκότους» και «Ιούδας», τα οποία επικύρωσαν την παγκόσμια εμβέλειά του.

Τέλλος Φίλης, Εν Βοδενοίς

Τα Βοδενά, σημερινή Έδεσσα

στον Μάρκο

σήμερα έχασα το χώμα μου
οι λέξεις δεν φυτρώνουν στα τσιμέντα
θέλουν αγέρι, χώμα και νερό
να σκαλιστούν, να ποτιστούν, να ταξιδέψουν

κι έμεινα καράβι α α α αταξίδευτο
καταμεσής της άκαμπτης ασφάλτου
που πατρίδα δεν ξέρει τι σημαίνει

*Από το “Εντευκτήριο”: http://entefktirio.blogspot.com/2019/01/blog-post_2.html

Το κόσκινο |

Στη μνήμη του Μάρκου Μέσκου – Όνειρα στον Άδη – Τρία ποιήματα

ΟΝΕΙΡΑ ΣΤΟΝ ΑΔΗ

Το άδειο ποτήρι του νεκρού είναι·
μην τσουγκρίζεις μαζί του.

Σταγόνα δεν πέρασε ποτέ
Νέκυια σε ονόμασαν παλιά και Άδη
και Τάρταρα της Γης έγκατα λυώνοντας
τα κόκκαλα όσων έζησαν στο πάνω Φως·

Ου Τόπος
που με πουλιά κι ανθούς
χαράματα και δειλινά και νύχτες μαγικές
τον τραβούσαν κάτω – όλα πονούν εδώ μονολογούσε
(υπάρχουν πετούμενα στον Άδη; Γιατί
δεν απαντούν οι λέξεις;)

Αν πρόλαβε κάποιο κερί ν’ ανάψει
λίγο κατόπιν έσβησε στον άνεμο
τρεμούλιασε η λάμψη του και χάθηκε οριστικά
από ανίκητο μαύρο του θανάτου.
…Καιρός των θηρίων πάλι.

(Θεσσαλονίκη, 22.2.2016)

~~..~~

Μάρκος Μέσκος: «Όνειρα στον Άδη»

Μαρία Πολίτου

Δημοσιεύτηκε 31 Δεκεμβρίου 2018

«Όνειρα στον Άδη», εδώ στην άκρη του κόσμου δεν θα πάψει να ονειρεύεται… Με αυτή τη φράση ξεκινάει ο Μάρκος Μέσκος –με όχημα παλιό μα σίγουρο τις λέξεις– αυτό το ποιητικό ταξίδι στον κόσμο των ζωντανών και των νεκρών, στον κόσμο των ονείρων και των αναμνήσεων, στον κόσμο των αστεριών και των χωμάτων, σε αυτόν τον «κόσμο τον μικρό, τον μέγα» όπου ζωή και θάνατος ανταμώνουν από τη στιγμή της γέννας μας και περπατούν αντάμα.

Η Ιστορία, ατομική και συλλογική, πάντα παρούσα στο έργο του μεγάλου ποιητή –«Θαρρείς σελίδες Ιστορίας ο Ουρανός»– γράφεται κι εδώ με το αίμα προσώπων ανώνυμων, «ανθρώπων προσφιλών χαμένων από τη μάνα τους στον άγνωστον προορισμό», ανθρώπων που περνούν στην αιωνιότητα και σαλεύουν ωσάν ζωντανοί ανάμεσά μας μέσα από τη Μνήμη και τον Λόγο:

Μάρκος Μέσκος / ΣΤΑ ΤΡΙΑ (ΒΗΜΑΤΑ)

Ι
Τώρα
ποια χαρά καλή μου καρτερείς
πέρασε ο καιρός που σκάει
τα πρώτα λόγια του μωρό στην κούνια·

κατάκοπα τραγούδια αγκομαχούνε
στ’ ανοιχτά της Λίμνης…
ΙΙ
Στον Θάνατο δεν γράφει τίποτε
Χέρσο άγραφο κενό τοπίο ρημαγμένο·
Έρημη φωλιά στα δέντρα χαρμολύπη
σαν καλοκαίρι που αποδήμησε…
ΙΙΙ
Το Ποίημα σαν το πουλί
παίρνει το ύψος στον Κόσμο·
άλλοτε ανάγκη να κατέβει χαμηλά
στο φίλιο πατημένο χώμα
κοντά στην ζώσα πληγή
που ματώνει ακόμα…

Μάρκος Μέσκος: Εν Βοδενοίς (Κείμενα εκτός εμπορίου από την ενδοχώρα της Έδεσσας), εκδ. ΔΗ.ΚΕ.ΔΕ., Φ.Σ.Ε. «Μ.Αλέξανδρος», Έδεσσα 2016.

Στο βιβλίο αυτό συγκεντρώνονται δώδεκα κείμενα τα οποία είχε κυκλοφορήσει ιδιωτικά  ο Μ.Μέσκος. Σημεία αναφοράς οι άνθρωποι (επώνυμοι, ανώνυμοι), οι τόποι και τα σημεία της γενέτειράς του Έδεσσας (παλιά Βοδενά). Ψηφίδες του πολύχρωμου μωσαϊκού της πόλης, των ανθρώπων και της ιστορίας της, συνυφαίνονται με τον τρόπο που μόνο ένας ποιητής μπορεί ν΄απεικονήσει, παραδίδοντάς μας ένα, εν κινήσει, ζέοντα πίνακα, όπου όλα βρίσκουν την σωστή τους θέση. Με το βλέμμα να χάνεται στης μνήμης το πηγάδι.

Τίτλοι ενδεικτικά: Ο ‘Δυσσέας Γιαννόπουλος (Όμηρος Πέλλας) στην Έδεσσα, Ο ποιητής Θανάσης Πάσχος, Το σπαραγμένο σώμα του Χρήστου Νέπκα, Οι κλοσάρ των Βοδενών, Ο Πασίφιλος, Τα καφενεία των Βοδενών, Πορεία προς την ποίηση, Μνήμες ζωής ο θάνατος κ.ά.

ΜΑΡΚΟΣ ΜΕΣΚΟΣ ΤΑ ΚΑΦΕΝΕΙΑ ΤΩΝ ΒΟΔΕΝΩΝ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΚΕΝΤΡΙ»

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2015

Έκδοση εκτός εμπορίου – αντίτυπα 100.

Θεσσαλονίκη Απρίλιος 2015

 Το νερό της Καρκάγιας

 Τελευταία η αίσθηση της χαμένης (προηγούμενης) ζωής με τριγυρίζει. Η ζωή που γνώρισα, οι άνθρωποι απ΄όλα τα είδη, τα τσεσίτια, που έλεγε κι ο παππούς, οι Εποχές, τα σημάδια του «περάσματος».

 Το καυτό άραγε σίδερο της μνήμης, ο Λόγος που προβαίνει από κάποια γωνιά και συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες μπορεί να περισώσει τα χαμένα;

 Ένα παρόμοιο σημείο (μικρογραφία του κόσμου), και με τη δυναμική του ανώνυμου λαϊκού στοιχείου που σύχναζε καθημερινά στα καφενεία των Βοδενών, μπορεί να’ναι εδώ κάπου. Ακόμα υπάρχουν ίχνη παλαιότερων Εποχών, συνήθειες ανθρώπινες, ονόματα και γλώσσες που χαρακτηρίζουν την περιοχή –στην εκβολή του παρελθόντος λοιπόν, αρχή του Εικοστού αιώνα, γεγονότα κοπαδιαστά και Μεσοπόλεμος ίσαμε το τέλος της εικοσαετίας ’40-’60.

 Από πού ν΄αρχίσω;

Πέθανε ο ποιητής Μάρκος Μέσκος

Συντάκτης: 

efsyn.gr

Έφυγε από τη ζωή ο σπουδαίος ποιητής και λογοτέχνης Μάρκος Μέσκος, σε ηλικία 83 ετών.
Ο Μάρκος Μέσκος γεννήθηκε και πέρασε τα μαθητικά του χρόνια στην Έδεσσα. Σπούδασε στο τμήμα γραφικών τεχνών και διακόσμησης του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Σχολής Δοξιάδη Αθηνών, από όπου και αποφοίτησε το 1968. Αρχικά εργάστηκε στο εμπορικό κατάστημα του πατέρα του, έπειτα, από το 1965, ως γραφίστας σε αρκετά διαφημιστικά γραφεία της Αθήνας, αλλά και ως επιμελητής εκδόσεων.

Μάρκος Μέσκος, Απαγγελία

Μνημόσυνο
Πέτρες σημάδια νεκρών πατούσαμε στον λόφο. ξάφνου
περίεργος κρωγμός (από την γκορτσιά την πικραμένη;)
Γύρω γύρω η Μπούκα. στα ψηλά βουνά οι σκοτωμένοι αθώοι.
Καίνε χαμηλά κεριά της χλόης η νύχτα καλπάζει αλλά πριν
ο κρωγμός του πουλιού βρισιά στην ηλιόλουστη μέρα.
Στο τέλος είπεν ο Γιάννης: χωρικός προσευχήθηκα εδώ.
μας διώχνει όμως το αίμα. λίγοι αντέχουν.
(Ψιλόβροχο, 2000)

Ποίηση για μια καλή χρονιά (Ρίτσος, Μέσκος, Βενέτης, Μαυρουδης)

Ο ποιητής Θανάσης Χατζόπουλος ανθολογεί Γ.Ρίτσο, Μ.Μέσκο, Θ.Βενέτη και Κ.Μαυρουδή στην δική του «Ανθρωπογεωγραφία».

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ
(1909-1990)

ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ

Θολά τ’ αστέρια μες στη στέρνα,
η στέρνα μες στη μέση της παλιάς αυλής,
σαν τον καθρέφτη της κλεισμένης κάμαρας.

Γύρω στη στέρνα κάθονται τα περιστέρια,
άκρη άκρη στο φεγγάρι οι ασβεστωμένες γλάστρες,
γύρω γύρω στην πληγή μας τα τραγούδια μας.
(ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΕΡΙΘΩΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ, 1938-1941)

«Τρομπόνι» του Γιώργου Κασαπίδη

Παίζει στην μπάντα του Δήμου όμποε. Τι λέω; Τρομπόνι παίζει αναμφίβολα. Όπως εκείνο το παιδί στους στίχους της «Μπάντας» του Γιώργου Μαρκόπουλου.

Η μπάντα κι εδώ ακολουθεί αργά τον βηματισμό της πομπής, μπροστά από την περιφορά της εικόνας της Αγίας Βαρβάρας, πολιούχου της πόλης. Τη δεδομένη στιγμή βρίσκεται στην ανηφόρα της οδού Βενιζέλου, στο ύψος της Μητρόπολης και του ανακαινισμένου κινηματογράφου «Ολύμπιον». Η ταινία που διαφημίζεται στις αφίσες είναι μια μάλλον αδιάφορη ταινία δράσης, που υπόσχεται παρά ταύτα δυνατές συγκινήσεις για κάποιο συγκεκριμένο στο είδος της νεανικό κοινό.

Η μπάντα, με επικεφαλής τον κύριο «Στραβίνσκι» (τιμητικό ή περιπαικτικό; ψευδώνυμο του Α.Π.) συνεχίζει με ζωηρό ρυθμό το βήμα και τη μουσική παίρνοντας ήδη ελαφριά κλίση αριστερά προς το προαύλιο της σημαιοστολισμένης εκκλησίας.