«Ο μεταφραστής πρέπει να μένει αφανής»

«Η μετάφραση ως δουλειά “σηκώνει” πολλή συζήτηση. Εχω την τάση να υιοθετώ την άποψη του Σοπενχάουερ, ότι η ποίηση δεν μεταφράζεται, αλλά αποδίδεται(…). Ωστόσο, αν και ο μεταφραστής φαίνεται να “ξαναγράφει” το ποίημα, δεν έχει το δικαίωμα -και αυτό είναι όρος απαράβατος- να “απομακρυνθεί” από το πλαίσιο, το οποίο έχει προκαθορίσει ο πραγματικός του δημιουργός».
Ο Χανιώτης ποιητής Γιώργος Καρτάκης «αναμετρήθηκε» πρόσφατα ως μεταφραστής με «Το τραγούδι του έρωτα και του θανάτου του σημαιοφόρου Χριστόφορου Ρίλκε» του Ράινερ Μαρία Ρίλκε. Ένα έργο εμβληματικό που ο ίδιος ο δημιουργός του είχε χαρακτηρίσει ως «ένα πεζό μολυσμένο με στίχους». Με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «24 Γράμματα») αύριο Κυριακή, 13 Ιανουαρίου, στην Συναγωγή Ετζ Χαγίμ στα Χανιά, μιλήσαμε με τον Γιώργο Καρτάκη για το ιδιαίτερο αυτό έργο του κορυφαίου ποιητή, τις προκλήσεις της μετάφρασης αλλά και την ποίηση που έχει τη δύναμη να σπάει τα «φράγματα» του χρόνου και των διαφορετικών εποχών…

«Το σκάκι του ουρανού»: Όταν η ποίηση συνομιλεί με τη φιλοσοφία...

Του Αντρέα Πολυκάρπου

Τα τελευταία χρόνια ελάχιστες είναι οι ποιητικές συλλογές για τις οποίες θέλησα να γράψω. Κάτι η επανάληψη των ποιητικών μοτίβων, κάτι η έλλειψη διακειμενικότητας, κάτι η χαμένη μουσική αίσθηση που πρέπει να ενέχουν τα ποιήματα και που όλο και εξαφανίζεται αλλά και άλλα τρωτά σημεία της σημερινής μας ποιητικής παραγωγής.
Παίρνοντας στα χέρια μου την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Λαμπρέλλη, καθηγητή Φιλοσοφίας, «Το σκάκι του ουρανού», εκδόσεις Μελάνι, αντιλαμβάνεσαι από την πρώτη στιγμή ότι η μικρή έκταση των ποιημάτων είναι γεμάτη από φόρτο μηνυμάτων και εικόνων που γεμίζουν τα κενά που αφήνουν οι λέξεις. Διότι στην ποίηση πάντα θα υπάρχει το κενό τόσο του νοήματος όσο και το λεκτικό (φειδωλή η τέχνη αυτή σε έκταση) το οποίο τεχνίτες του λόγου «φροντίζουν» να το γεμίζουν με εικόνες και κυρίως με διακειμενικότητα νοημάτων.

Ο δημοσιοϋπαλληλικός βίος στην ποίηση του Καρυωτάκη

– του Γιώργου Μακρίδη

12/10/2016

44 λεπτα

Ο δημοσιοϋπαλληλικός βίος στην ποίησή του Καρυωτάκη· μια φιλοσοφική ψυχογράφηση επάνω στον ποιητικό τόπο 

1. Εισαγωγή σε γενικά ποιητικά χαρακτηριστικά και ειδικά μεθοδολογικά στοιχεία.

[O] κόσμος των ελληνικών γραμμάτων κλονίζεται από την αυτοκτονία του ποιητή Κώστα Καρυωτάκη την 21 Ιουλίου [1928]. «Ένα ποιητής με εξαιρετική ευαισθησία που… είχε την τύχη ν’ αφήσει ένα έργο που λογαριάζει ωσάν σταθμός στη λογοτεχνία μας», είναι ο μάλλον συγκρατημένος φόρος τιμής του Γιώργου [Σεφέρη] πολλά χρόνια αργότερα. Ο Καρυωτάκης, δημόσιος λειτουργός όπως και ο ίδιος [ο Σεφέρης], είχε υπηρετήσει κι αυτός τους δύο αφεντάδες· το τελευταίο του ποίημα είναι μια καυστική επίθεση κατά της ανίας και της μικροψυχίας της ελληνικής επαρχιακής ζωής και της ανεγκέφαλης γραφειοκρατίας που τη ρυθμίζει. Αν και ο Καρυωτάκης είχε ήδη εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές και αυτοκτόνησε πριν από την πρώτη εμφάνιση του Γιώργου Σεφέρη στα γράμματα, η διαφορά ηλικία ανάμεσα στους δύο ποιητές ήταν μόλις τέσσερα χρόνια. [1]

ΤΟ ROCK ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ μύθοι και πραγματικότητα

Πριν λίγες ημέρες έφθασε στα χέρια μου το τελευταίο(;) τεύχος του περιοδικού Θεσσαλονικέων Πόλις (#22, Σεπτέμβριος 2013)… και καθώς το ξεφύλλιζα έπεσα πάνω σ’ ένα 8σέλιδο κείμενο υπό τον τίτλο Θεσσαλονικέων Ροκ, το οποίον υπέγραφε ο Κώστας Γ. Καρδερίνης (συντάκτης του mic.gr κ.λπ.).

Αν δεν με απατά η μνήμη μου ο Καρδερίνης είχε δημοσιεύσει κάποιο άρθρο του και στο Jazz & Τζαζ πριν κάποιο καιρό – δεν το λέω όμως με απόλυτη βεβαιότητα (πρέπει να το τσεκάρω). Το κείμενο αυτό (για το rock στη Θεσσαλονίκη) είναι γενικώς καλό («γενικώς» λέω) δίνοντας μία… πληθωρική εικόνα για την ροκ σκηνή τής πόλης μέσα στα χρόνια. Αν, όμως, κάποιος το εξετάσει πιο προσεκτικά θα διαπιστώσει το εξής. Πως όσο πηγαίνει από τους παλαιότερους καιρούς προς τους πιο τωρινούς το κείμενο όλο και… καλυτερεύει (όχι πως και για τα πιο πρόσφατα χρόνια δεν διαβάζουμε τινές υπερβολές). Εννοώ, πως για τις παλαιές εποχές γράφονται ορισμένα πράγματα, που είτε δεν ισχύουν, είτε, έτσι όπως είναι γραμμένα, δημιουργούν μια σύγχυση. Δεν ξέρω αν είναι λογικό αυτό να συμβαίνει μετά από τόσα χρόνια – αν και είναι αλήθεια πως εσχάτως ενέσκηψαν… χίμαιρες που κατατρύχουν, πια, το χώρο. Δημιουργήθηκαν «λούμπες», τις οποίες πολλοί νεώτεροι τις πατούν, όντας ανεπαρκώς ενημερωμένοι ή ενημερωμένοι από πηγές τρέχα-γύρευε.

Εύφορη γη (για το «Στ΄ αμπέλια» του Στ. Ζουμπουλάκη γράφει η Αθηνά Βογιατζόγλου)

της Αθηνάς Βογιατζόγλου (*)

          Μπορεί “τ’ αμπέλια” των παιδικών καλοκαιριών του Σταύρου Ζουμπουλάκη να μην ήταν κυριολεκτικά περιοχή με αμπελώνες (ήταν απλώς ο τρόπος με τον οποίο ονόμαζαν οι κάτοικοι της Συκιάς του νομού Λακωνίας το μέρος έξω από τον οικισμό, όπου ξεκαλοκαίριαζαν), ωστόσο το αυτοβιογράφημα Στ’ αμπέλια περιέχει ποικιλίες ολόκληρες από ζουμερά σταφύλια: αναμνήσεις, βιώματα, σκέψεις του συγγραφέα για την οριστικά χαμένη αγροτική Ελλάδα της δεκαετίας του’60·  έναν τρόπο καταγραφής των παιδικών αναμνήσεων που αποφεύγει την παγίδα να ηχήσει βαρετός και ναρκισσευόμενος, όπως τόσο συχνά συμβαίνει· μια φρέσκια πρόταση για τη λογοτεχνική γραφή, από κάποιον που δηλώνει εμφατικά ότι δεν είναι λογοτέχνης· και μια συνεχιζόμενη πηγή έμπνευσης για τους κριτικούς και τους πάσης φύσεως σχολιαστές, που δεν παύουν να εκθέτουν τις σκέψεις του γι’ αυτό το μικρό αλλά τόσο περιεκτικό βιβλίο. Πλησιάζουν τα είκοσι τα κείμενα που έχουν δημοσιευτεί μέχρι στιγμής, και συγκροτούν ένα ανεξάρτητο από το αντικείμενό τους πεδίο λόγου και στοχασμού, που συνεχώς διευρύνεται.

Ο κοινωνικός λυρισμός στην ποίηση του Μάρκου Μέσκου

του Μιχάλη Μπαρτσίδη

Γνώρισα προσωπικά τον Μάρκο Μέσκο πριν από περίπου δέκα[1] χρόνια. Η γνωριμία μας εκείνη εξελίχθηκε σε σταθερή φιλία, την οποία κρατάμε οικογενειακώς. Με επισκέπτεται αδιαλείπτως κάθε βδομάδα στον χώρο εργασίας μου, φέρνει μαζί του ένα καρβέλι ψωμί, κάνω καφεδάκι και τα λέμε. Το φθινόπωρο, του φέρνω σταφύλια από το αμπέλι μου και αυτός την άνοιξη κεράσια ή μήλα από τα μέρη του. Ήξερα από παλιά μερικά βασικά πράγματα σχετικά με την ποίηση του Μάρκου Μέσκου, οπωσδήποτε όλα τα βιογραφικά περί Κομμένης γλώσσας, και βεβαίως το ωραιότερο πεζό του, το Μουχαρέμ. Η μεγάλη διαδρομή του ποιητή συμπλήρωσε πέρυσι ―δεν προσέξαμε το ιωβηλαίο― τα πενήντα χρόνια. Όμως, εγώ από κοντά γνώρισα τον ελεγειακό, στοχαστικό πλέον ποιητή, με τις αποστάξεις του, αποφθεγματικό και σοφό, με πιο ελλειπτική γραφή και πιο μύστη.

Ένας περίεργος (ποιητικός) κόσμος (της Μαρίας Αγγελοπούλου)

Κοινές Τρίτες και Τριαδικοί Θεοί, τρία κορίτσια «η Μαρία είναι ο Πατέρας, η Ελένη ο Υιός κι η Γλυκερία κοράσι γλυκερό της νιότης κόρη, στα γόνατα της Χάρις που μεγάλωσε, τω μεγάλω ππιο γγλυκό Άγιο Πνεύμα». Τρεις Θεοί «καθίσανε με τον Όσιρη της Ίσιδα και τον Ώρο για ένα τσάι». Τρεις συμβουλές «1. Κοιλιακοί 2. Αστραφτερό χαμόγελο 3. Πόζες σέξι».
Ο Κωνσταντίνος Παπαχαράλαμπος συστήνεται για τρίτη φορά στο κοινό λέγοντας των «ανθρώπων την ιστορία» με το «3».
Το βιβλίο αποτελείται από έξι μέρη στα οποία αναπτύσσονται πιθανόν (αλλά σε καμιά περίπτωση σίγουρα) 21 ποιήματα. Η καταμέτρηση έγινε αυθαίρετα σε μια προσπάθεια περιγραφής του βιβλίου, καθώς τα ποιήματα δεν έχουν τίτλους μήτε αρίθμηση και δεν είναι καν σαφές που τελειώνει το ένα ποίημα και που αρχίζει τ’ άλλο.

Ο Λεονάρδο Παδούρα στην μετά-Κάστρο Αβάνα

της Έλενας Χουζούρη

Ο Λεονάρδο Παδούρα [Αβάνα, 1955] είναι αναμφισβήτητα ο πιο πολυδιαβασμένος και πολυμεταφρασμένος Κουβανός συγγραφέας. Σεναριογράφος, δημοσιογράφος και κριτικός καθιερώθηκε παγκοσμίως με την «Τετραλογία της Αβάνας» στην οποία πρωταγωνιστεί αφενός, ο  ο ιδιόρρυθμος, ανένταχτος, ανυπάκουος,  ανήσυχος και παθιασμένος λάτρης του αλκοόλ, αστυνόμος Μάριο Κόντε και αφετέρου, η Αβάνα με όλες τις αντιθέσεις, αντιφάσεις και σκοτεινιές της.  Στην Τετραλογία ο Κόντε ήταν εν ενεργεία αστυνόμος –ταγματάρχης για την ακρίβεια όπως θέλουν τους αστυνομικούς στην Κούβα. Ο ανυπάκουος όμως αστυνόμος, μετά από δέκα χρόνια στην αστυνομία, βρέθηκε εκτός αυτής και για να επιβιώσει στοιχειωδώς έγινε ένας  ιδιόρρυθμος παλαιοβιβλιοπώλης.

(Άμπωτη) -Τάκης Γκόντης

Γενναίος θα παραμείνω

Τι κι αν η μάχη χαθεί
Τι κι αν τίμημα πληρώσω βαρύ
Τι κι αν στέκω απ’ όσα βλέπω ενεός

Έβγαλα γλώσσα στην εξουσία σας

Και γι αυτό θα κριθώ προπετής
Πριν ο οίκτος φανεί

Ασεβής και απόβλητος

Τη νύχτα που έσβησαν τ’ αστέρια…

της Μαρίζας Ντεκάστρο

…η λεωφόρος ήταν έρημη, φωτισμένη στα αριστερά της νησίδας που χωρίζει τα δύο της ρεύματα. Η σκοτεινή νυχτερινή εικόνα στο εξώφυλλο προκαλεί ανησυχία. Κάτι μπορεί να συμβεί στο υποφωτισμένο μέρος, εκεί που δεν βλέπει ο αναγνώστης!
Όπως ήταν φυσικό, η ανακοίνωση στα ΜΜΕ του Amber Alert για την εξαφάνιση της Λένας Μανιέ, μαθήτριας της Γ’ Λυκείου, πυροδότησε τις συζητήσεις παντού. Και το γεγονός ότι κανένας, ούτε η οικογένεια, ούτε οι φίλοι και οι φίλες, ούτε το σχολείο, ούτε καν η αστυνομία δεν είχε την παραμικρή ένδειξη εξήγησης του συμβάντος, οδήγησε όλους τους γνωστούς της Λένας σ’ έναν παροξυσμό μετέωρων υποθέσεων όπου καθένας προσπαθούσε να σταθεί απέναντι στο συμβάν  και να ξεπλυθεί, ει δυνατόν, αποσοβώντας κάθε υπόνοια δικής του ευθύνης και σπέρνοντας αμφιβολίες.

Βασίλης Κατσικονούρης: συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

Ο Βασίλης Κατσικονούρης έχει γράψει τα θεατρικά έργα Το γάλα, Καλιφόρνια Ντρίμιν, Εντελώς αναξιοπρεπές, Το μπουφάν της Χάρλεϋ, Οι αγνοούμενοι, Πήρε τη ζωή της στα χέρια της, Καγκουρό, Το καμ μπακ, τα οποία έχουν παιχτεί στην Ελλάδα (Εθνικό Θέατρο, Θέατρο Δημήτρης Χορν, Στοά, Μεταξουργείο, Ελληνικός Κόσμος, Ίδρυμα Κακογιάννης, κ.α.), στην Κύπρο (ΘΟΚ, Θέατρο Διόνυσος, ΕΘΑΛ, κ.α.), στο Βελιγράδι (Belgrade Drama Theatre), στη Βαρσοβία (Kamienica Theatre) και στη Γερμανία (Wiesbaden Festival). Πολλά από αυτά έχουν τιμηθεί με κρατικά βραβεία από το Υπουργείο Πολιτισμού, στον διεθνή διαγωνισμό του Ιδρύματος Ωνάση και με βραβεία κοινού από το περιοδικό Αθηνόραμα. Έχει γράψει τα μυθιστορήματα Μπαμπούσκα (Κέδρος, 2012) και Ντίντλο, το σωματίδιο του χρόνου (Γαβριηλίδης, 2014), τη συλλογή διηγημάτων Η ρωγμή των 7:45

Κώστας Μουρσελάς: «Κλειστόν λόγω μελαγχολίας»

Διώνη Δημητριάδου

Δημοσιεύτηκε 04 Ιανουαρίου 2019

Το σκηνικό ενός μυθιστορήματος μοιάζει με μια ήρεμη λίμνη, στην οποία μέσα πέφτει μια πέτρα. Αν αυτή η πέτρα υποθέσουμε πως είναι ο κεντρικός ήρωας (γι’ αυτό και πέφτει ακριβώς στη μέση της λίμνης), τότε οι ομόκεντροι κύκλοι που δημιουργούνται γύρω του είναι τα υπόλοιπα πρόσωπα της πλοκής, τα οποία βρίσκονται κοντά του με έντονο το περίγραμμα του κύκλου τους ή πιο μακριά του με φθίνουσα τη γραμμή του περιγράμματος, όσο απομακρύνονται από αυτόν. Για να συλλάβουμε τη συνολική εικόνα της διαταραγμένης λίμνης είναι καλύτερα να βρισκόμαστε πιο μακριά και πιο πάνω από αυτήν. Έτσι γίνονται αντιληπτές και οι παραμικρές αναταράξεις στην επιφάνειά της. Τι θα σκεφτόμασταν, όμως, αν μας έλεγαν πως στην ουσία ο κεντρικός ήρωας είναι η ίδια η λίμνη και όχι τα πρόσωπα (κύρια και δευτερεύοντα) που γύρω τους σχεδιάστηκε όλη η πλοκή;

«70 χρόνια από το θάνατο του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη»

`
Για τα 70 χρόνια από το θάνατο (αυτοχειρία) του Nαπολέοντα Λαπαθιώτη (βράδυ 7 προς 8 Ιανουαρίου του 1944) παρουσιάζουμε δύο σπάνια κείμενά του που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Πνευματική Ζωή», τ.χ. 61 στις  25/3/1940.
`

ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΚΡΟΑΣΗ: Μελοποιημένα ποιήματα του Θεοδόση Βολκώφ - "Δίσκος του Μιχάλη Γούτη ΣΤΑ ΦΑΝΕΡΑ ΚΑΙ Τ' ΑΦΑΝΕΡΩΤΑ"

http://logotexnika-epikaira.blogspot.com/2019/01/blog-post_1.html 
Δίσκος του Μιχάλη Γούτη "Στα φανερά και τ' αφανέρωτα" σε ποίηση Θεοδόση Βολκώφ.

01▶00:05 Παραμύθι του νερού - Γιάννης Τέμπρελης
από το βιβλίο ''τα τραγούδια της Ψυχής και της Κόρης''

02▶02:33 Σαν το λύκο - Μέλα Γεροφώτη
από το βιβλίο ''SEXUS''

Ο Μάρκος ο Μέσκος στο όνειρο

Καναβούρης Κώστας

Δημοσίευση: 07 Ιανουαρίου 2019 17:00

Άφησε να περάσει η χρονιά κι έφυγε την πρώτη μέρα του 2019. Λες και έτσι το είχε ονειρευτεί και έτσι φρόντισε να γίνει. Έτσι όπως το καταφέρνουν μονάχα οι αληθινοί ποιητές που έχουν καταβυθιστεί στο υπαρξιακό χάος και ταυτόχρονα το χρησιμοποιούν για να διευρύνουν το σύμπαν. Γι' αυτό γράφουν. Για να οργανώσουν με ποίηση αυτή τη σύζευξη. Για να θέσουν τις λέξεις στον τύπο των ήλων που είναι το αναπάντητο. Για την ακρίβεια, το αναπάντητο όνειρο

Ο Μάρκος Μέσκος δεν μένει πια εδώ. Ο ποιητής που ό,τι ακούμπησε το έκανε αγάπη, μας άφησε για πάντα. Κι εγώ κρατώ στα χέρια μου, απ’ όλο το πλούσιο έργο που μας άφησε, την τελευταία του συλλογή: «Όνειρα στον Άδη» που κυκλοφόρησε (εκδ. «Το Ροδακιό») μέσα στο 2018.