Τζ. Ουνγκαρέττι: Ο ποιητής της λέξης, της ομορφιάς και της σιωπής

Φοίβος Γκικόπουλος 
Μόνον ένας ελεύθερος άνθρωπος μπορεί να μιλήσει, δίχως οδυνηρές αυταπάτες, για την ελευθερία. Μόνον ένας ελεύθερος ποιητής μπορεί να μας βοηθήσει να ανασκευάσουμε εκείνη τη λεπτή γραμμή που ενώνει το να κάνει ποίηση με την έννοια της ελευθερίας. Ο Ουνγκαρέττι –το μαρτυρούν η βιογραφία του και οι επιλογές ζωής- υπήρξε ένας ελεύθερος άνθρωπος και ένας μεγάλος ποιητής. Οι κριτικοί της εποχής του τον χαρακτήρισαν ως «την πιο δυνατή ποιητική προσωπικότητα των τελευταίων χρόνων». Μια κριτική βασισμένη στα ποιήματά του που ο ίδιος ποτέ δεν διέψευσε. Είναι ελεύθερη η γλώσσα του, αλλά είναι ολόκληρη η ποίησή του ελεύθερη, σημαδεμένη από μια

Τόνι Μόρισον: «Αγαπημένη»

Katerina Schina (Fb)

 Στον πρόλογο της "Αγαπημένης" που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος, η Τόνι Μόρισον περιγράφει τη στιγμή, που έχοντας εγκαταλείψει την άχαρη δουλειά της στον εκδοτικό οίκο Random House, όπου την αντιμετώπιζαν με καχυποψία επειδή τα βιβλία που πρότεινε και επιμελούνταν "δεν απέφεραν 'χοντρά λεφτά'", αποφασίζει ότι θα ζήσει αποκλειστικά από το γράψιμο. Είναι μια στιγμή επιφοίτησης, θα έλεγε κανείς, μια στιγμή άγριας ελευθερίας. Όταν ο φόβος για τον βιοπορισμό υποχωρεί υπέρ μιας αίσθησης αυτονομίας που, έστω στιγμιαία, αψηφά την ασφάλεια:

Μαθήματα οδήγησης

Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης

 Τέσσερις τα ξημερώματα σε άδειο δρόμο. Ξεκινώ με χαμηλή ταχύτητα. Με προσπερνά ένα άλλο αυτοκίνητο σαν σίφουνας. Τα καψουροτράγουδά του στη διαπασών. Ογδόντα μέτρα παρακάτω σταματάει απότομα. Μόλις που προλαβαίνω να φρενάρω. Θέλω να τον πλευρίσω. Κάτι για τη μαμά του να του πω. Ή για τον δάσκαλο οδήγησης. Ή για τη σκυλάδική του την κουλτούρα. Ή να το γυρίσει στην πορτοκαλάδα αν τον πειράζει το αλκοόλ. Αλλά έχει ανοίξει την πόρτα. Κατεβαίνει

Η Μάρω Δούκα, η κυρία Αφεντούλα κι εμείς (της Κυριακής Μπεϊόγλου)

Πολύ την αγάπησα την κυρία Αφεντούλα. Κι ας μην ταιριάζουμε σε όλα. Ίσως η φίλη της η Αίθρα ταιριάζει περισσότερο στο προφίλ μιας γυναίκας της εποχής μας. Η Αφεντούλα είναι η ηρωίδα στο καινούργιο βιβλίο της Μάρως Δούκα «Πύλη Εισόδου»(εκδόσεις Πατάκη). Να σας την συστήσω πρώτα και μετά θα σας πω όσα συνέβησαν μεταξύ μας. Η κυρία Αφεντούλα Καλημέρη- με το πατρικό της που είναι κομψό θα ήθελε να σας τη συστήσω και όχι με το επώνυμο του άντρα της το Μπακάλογλου που της φαίνεται βαρύ και μπουνταλάδικο-είναι χήρα του Αιμίλιου και μητέρα τριών κοριτσιών, γυναικών πια. Φαίνεται ηλικιωμένη, είναι 69 χρόνων, μα δεν θα το έλεγα. Το

Η HuffPost προτείνει: 10 + 1 βιβλία που αξίζει να διαβάσετε τον Νοέμβριο

Η HuffPost κάνει μια βόλτα στις προθήκες των βιβλιοπωλείων, καταγράφει τις νέες αφίξεις και προτείνει.
 «Μεγάλος αδερφός» του Μαΐρ Γκουβέν (μετάφραση Λίζυ Τσιριμώκου, εκδόσεις Ίκαρος)
Ο «Μεγάλος αδερφός» τιμήθηκε με το βραβείο Goncourt πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα 2018 -το μεγαλύτερο λογοτεχνικό βραβείο της Γαλλίας- απέσπασε το 2018 τα βραβεία Première και Régine Deforges, και βρέθηκε στη μακρά λίστα του βραβείου Médicis 2017. Το συναρπαστικό αυτό μυθιστόρημα απέσπασε εξαιρετικές κριτικές, τόσο για το θέμα του, τον ιδιαίτερο ρυθμό της ιστορίας, όσο και για το ύφος της καθομιλουμένης γλώσσας που χρησιμοποιείται στις λαϊκές συνοικίες του Παρισιού. Ο μεγάλος αδερφός είναι οδηγός ταξί, κλεισμένος έντεκα ώρες την ημέρα στην «καμπίνα» του. Μόνιμα συνδεδεμένος στο ραδιόφωνο, ντρέπεται για τη ζωή του και τον κόσμο που ανοίγεται από την άλλη μεριά του παρμπρίζ. Ο μικρός αδερφός του βρίσκεται στη Συρία για ιδεολογικούς

Σάντρο Πέννα: «Λίγος πυρετός»

Φοίβος Γκικόπουλος

Εδώ και μερικές μέρες είχε λίγο πυρετό. Για την ακρίβεια, ήταν βέβαιος ότι είχε φυματίωση. Ήξερε, μ’ άλλα λόγια, ότι θα πεθάνει. Όμως έπρεπε οπωσδήποτε να κόψει τα μαλλιά του και να ξυριστεί. Ναι, είχε κατασταλάξει πως αυτός που γνωρίζει ότι θα πεθάνει δεν μπορεί να ξεφύγει από εκείνα που κάνουν όλοι. Οι σκέψεις που φέρνει μια παρόμοια ψυχική κατάσταση είναι, βέβαια, διαφορετική από τον ένα στον άλλο, μα καταλήγεις τελικά να πας στο κουρείο. Ενεργείς με τη νωθρή εκείνη απελπισία που παραμονεύει στο βάθος, αλλά το πιο θλιβερό απ’ όλα είναι που ξέρεις καλά πως δεν έχεις άλλη επιλογή από τα καθιερωμένα. Έτσι μπήκε στο κουρείο. Μαλλιά και ξύρισμα. Δεν έχει νόημα τώρα πια να κάνεις οικονομία μια λιρέτα και να ξυριστείς μόνος σου. Εξάλλου, ένιωθε κιόλας ευχαρίστηση στη σκέψη πως θα καθόταν για πολύ εκεί (πράγμα που του φαινόταν σωστό μαρτύριο όταν ήταν καλά). Ο νεαρός που είχε αρχίσει να κάνει κόλπα με το ψαλίδι πάνω απ’ το κεφάλι του

Eυάγγελος Χεκίμογλου: Έφορος του Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης

Το Εβραϊκό Μουσείο λειτουργεί από το 2001. Στόχος της δημιουργίας του ήταν η διατήρηση της μνήμης των Εβραίων της Θεσσαλονίκης και η συγκέντρωση κειμηλίων που μαρτυρούν τη μακρόχρονη παρουσία τους στην πόλη. Με αφορμή τα εγκαίνια της νέας πτέρυγας, που έγιναν την περασμένη εβδομάδα, ο Ευάγγελος Χεκίμογλου, curator του ΕΜΘ, μας μιλάει για τη νέα φάση στην οποία εισέρχεται το μουσείο μετά την επέκτασή του, για την επανασύνδεσή του με την παλιά εβραϊκή γειτονιά, αλλά και τη σημασία του για τους Εβραίους σε ολόκληρο τον κόσμο.

Στην Αργεντινή του Βιντέλα

Παύλος Σάμιος, Φηρά, ακρυλικό σε καμβά, 40 x 100 εκ. 

ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΑΛΕΞΙΟΥ

Προδημοσίευση από το βιβλίο του Eduardo Rosenzvaig, Η κάμπια πάνω στον μαυροπίνακα. Ισάουρο Αρανσίμπια, Δάσκαλος, πρόλογος-μετάφραση Βασίλης Αλεξίου, Θεσσαλονίκη 2019, εκδ. Πανοπτικόν. Εδώ, παραθέτουμε αποσπάσματα από τον «Πρόλογο του μεταφραστή»

Από την αφήγηση στην ανάγνωση (της Βενετίας Αποστολίδου)

Ξαναδιαβάζοντας τη λογοτεχνική αυτοβιογραφία Οι λέξεις του Ζαν – Πωλ Σαρτρ (1964) έπεσα πάνω σε ένα απόσπασμα το οποίο αποδίδει μια παιδική εμπειρία που χάνεται στα βάθη της παιδικής ηλικίας: η μητέρα του μικρού Σαρτρ, ενώ προηγουμένως του αφηγούνταν ένα συγκεκριμένο παραμύθι με νεράιδες, του διαβάζει, για πρώτη φορά, το ίδιο παραμύθι από βιβλίο. Ας δούμε πώς προσλαμβάνει το παιδί τη διαφορά της ανάγνωσης από την -οικεία του – αφήγηση:

Συνέντευξη Ιφιγένεια Σιαφάκα, Εφημερίδα Πελοπόννησος, Γραφείον ποιήσεως, 27.10.2019

Δεν μιμούμαι κάποιον, τουλάχιστον συνειδητά, για να με ονοματίσω επίγονο. Ασφαλώς παρθενογένεση δεν υφίσταται: είμαστε όλα όσα ζήσαμε, ακούσαμε, διαβάσαμε. Είναι ο τρόπος που εξελιχθήκαμε. Ήδη και μόνον με την όποια γλώσσα πορευόμαστε σε ένα πριν από εμάς εφευρεθέν συμβατικό σύστημα σημείων. 
Ας υποθέσουμε ότι έχετε απέναντί σας τον εαυτό σας όταν ήταν παιδί και πρέπει να τον συστήσετε σε άλλους. Τι θα λέγατε; Άλλαξε κάτι από τότε;

Εξόριστος στην πατρίδα του

Ρόνι Μπου Σάμπα (Roni Bou Saba)* 
 Ο Ναζουάν Νταρουίς είναι ένας από τους σημαντικότερους ποιητές του αραβόφωνου κόσμου. Γεννήθηκε στην Ιερουσαλήμ το 1978. Συλλογές και ανθολογίες ποιημάτων του έχουν μεταφραστεί σε είκοσι γλώσσες, μεταξύ αυτών τα αγγλικά, τα ισπανικά, τα γαλλικά και τα ελληνικά. Από το 2014 είναι αρχισυντάκτης στο πολιτιστικό τμήμα της εφημερίδας «Al-Araby Al-Jadeed». Βλέπουμε στην ποίησή σου βαθύ θρησκευτικό συμβολισμό και διακειμενικότητα με τα ιερά βιβλία.
 Γιατί συνδιαλέγεσαι μ’ αυτά;

Παιδική λογοτεχνία και σχολικη αταξία

Της Έλενας Χ. Στανιού*

 Το σχολείο και η οικογένεια αποτελούν το φυσικό περιβάλλον του παιδιού. Σκοπός της οικογένειας είναι η ανατροφή και η παροχή των βασικών στοιχείων που θα βοηθήσουν στην ολόπλευρη ανάπτυξη του παιδιού και του σχολείου να μεταδώσει ακαδημαϊκές γνώσεις στο παιδί και να συμβάλλει στην κοινωνικοποίησή του. Η επίτευξη αυτών των στόχων εξαρτάται σε έναν μεγάλο βαθμό από την εύρυθμη λειτουργία της τάξης, η

Ιωάννης Μασμανίδης, ποίημα

Ἀόρατο κουρνιαχτὸ
Σηκώνει ἡ ἀπουσία σου
Ἀσήκωτο
Στό φθινόπωρό μου
Στό χειμώνα τῆς καρδιᾶς

Δὲν ζητᾶ νά κάτσει δίπλα μου
Παίρνει τὴ θέση της δικαιωματικὰ
Σὰν ἀκριβογιὸς παραχα·ι·δεμένος
Μέσα σὲ μιὰ ζηλευτὴ ψυχασθένεια

Ο δικός μου λόγος

Αρχίζω με έναν και μόνο εναρκτήριο λόγο γι’ αυτόν εδώ τον λόγο. Που τον βλέπω ήδη να ξεπροβάλλει λέξη τη λέξη στην οθόνη του υπολογιστή. Σαν τον καρκίνο του αίματος που διεισδύει μέσα από τις φλέβες και τις αρτηρίες σε όλα τα όργανα του ασθενή. Ή σαν τις οχιές που γεννούν τα αβγά τους μες στους καταυλισμούς των προσφύγων, ανάμεσα στις σκηνές, τα χαρτοκιβώτια και τα λοιπά συμπράγκαλά τους. Λέω λοιπόν ότι αυτός εδώ ο λόγος είναι ένας ξένος λόγος, σε ένα ξένο πληκτρολόγιο, σε μια ξένη γλώσσα. Και αν τώρα επιμένει να ηχεί ερήμην των πάντων είναι γιατί θέλει να ξορκίσει τους δικούς του τους καρκίνους και να θειαφίσει τις δικές του τις οχιές ξεκινώντας μοναχικές συνομιλίες με τη σιωπή.

Ηχεί λοιπόν. 

Για τη «Μήνα και άλλες ιστορίες» του Στάθη Ιντζέ – γράφει η Σοφία Πολίτου-Βερβέρη

Στάθης Ιντζές, Η Μήνα και άλλες ιστορίες, εκδ. Κίχλη, Αθήνα 2019.

Η ατμόσφαιρα του συγγραφικού έργου του Στάθη Ιντζέ είναι συνάμα μια ενδιαφέρουσα και ευχάριστη αναγνωστική αφετηρία και τερματισμός.

Στο βιβλίο του Η Μήνα και άλλες ιστορίες, από τις εκδόσεις Κίχλη, διαβάζουμε μικρά κείμενα. Απλά, στρωτά, χωρίς νευρώσεις και φανφάρες, ωστόσο, μεστά, συγκινητικά με ανατροπές και ένα ελληνικό τοπίο-καταφύγιο. Ο τόπος έχει τη δική του μνήμη και ψήγματά της μας διαπερνούν μοιραία.