Θεόδωρος Γρηγοριάδης: «Γιατί πρόδωσα την πατρίδα μου»

Το διήγημα ίσως θα πρέπει να θεωρηθεί, αν όχι το βασικό είδος της νεοελληνικής πεζογραφίας, σίγουρα όμως ως εκείνο που έδωσε τα πρώτα δείγματα μιας ποιοτικής πεζογραφικής οντότητας στη γλώσσα μας μετά την ανακήρυξη του ελληνικού κράτους.

Σταχυολογώ πρόχειρα: Εμμανουήλ Ροΐδης (γεν. 1836), Γεώργιος Βιζυηνός (γεν. 1849), Αλέξανδρος Μωραϊτίδης (γεν. 1850), Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (γεν. 1851), Ανδρέας Καρκαβίτσας (γεν. 1865), Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου (γεν. 1867), Δημοσθένης Βουτυράς (γεν. 1872) – ανάμεσα και σε άλλους πεζογράφους που από τα μέσα του 19ου αιώνα έως τις αρχές του 20ού γράφουν το είδος αυτό του πεζού λόγου και βάζουν τις βάσεις της σύγχρονης λογοτεχνικής έκφρασης που αναζητά την ταυτότητα του Νεοέλληνα, άλλοτε χρησιμοποιώντας την ηθογραφία, άλλοτε ανατρέχοντας στην ιστορία, σε άλλες περιπτώσεις με μια πρώιμη ενδοσκόπηση.

Ο Γιώργος Κορδομενίδης εδώ που έφτασε, λίγο δεν είναι

Είναι πρωινό καθημερινής στην κρύα Θεσσαλονίκη, η πόλη έξω απορροφάται από την ίδια της τη φασαρία, αλλά μέσα στη «Ζώγια», στην άκρη της Σβώλου, ο Γιώργος Κορδομενίδης επιβάλλει την ηρεμία ενός ανθρώπου που κοιτάζει πίσω τη ζωή του και νιώθει χορτασμένος. Η ψυχή και το σώμα του λογοτεχνικού περιοδικού «Εντευκτήριο», αδιάλειπτα από το 1987 μέχρι σήμερα, έχει επιμελώς τακτοποιημένα στη μνήμη του τα κομμάτια μιας πορείας τριάντα και πλέον χρόνων στην πνευματική και καλλιτεχνική πορεία της Θεσσαλονίκης. Έχοντας θητεύσει στο πλάι του Ντίνου Χριστιανόπουλου την εποχή της «Διαγωνίου», του περιοδικού που ίδρυσε ο μεγάλος ποιητής και κυκλοφόρησε από το 1958 έως το 1983, ο Γιώργος Κορδομενίδης πήρε την απόφαση να

Ντίνα Ρούμπινα: «Στη φωτεινή πλευρά του δρόμου»

Το ογκώδες αυτό αφήγημα, ο τίτλος του οποίου έχει ληφθεί από την ομώνυμη σύνθεση του Jimmy McHugh (1894-1969), μεταφράστηκε προσφάτως στα ελληνικά, χάρις στην κοπιώδη μεταφραστική εργασία της Ελένης Κατσιώλη.

Αν και η Ρούμπινα δηλώνει εξαρχής ότι «δεν θα είναι στο προσκήνιο» (σ. 17) της αναφοράς, εντούτοις το αφήγημα αυτό έχει σαφώς αυτοβιογραφικό χαρακτήρα. Όσον αφορά τον χώρο και τον χρόνο του αφηγήματος, ο αναγνώστης θα μεταφερθεί στη «μεταπολεμική Τασκένδη» (σ. 63, σ. 173, σ. 301), στην οποία έζησαν επί μακρόν και Έλληνες (σσ. 495-496), αλλά και πλήθος Εβραίων, Γεωργιανών, Ουκρανών, Γερμανών και, αν ενδιαφέρουν οι αριθμοί, «σύμφωνα με την επίσημη απογραφή του πληθυσμού, στην Τασκένδη κατοικούσαν ενενήντα οκτώ έθνη και λαοί» (σ. 244).

«Τα τραγούδια του Ντίνου Χριστιανόπουλου», εκδ. Ιανός, 2012

Εγνατία
Με τσάκισε κι απόψε η Εγνατία
με τα κεσάτια της.
Δε μυρμηγκιάζει πια η ομορφιά
στα παραβαρδάρια –
κάτι έχει αλλάξει,
αρχίσαμε κι εδώ τα καμώματα της Αθήνας,
όσοι δε φεύγουν για τη Γερμανία ακριβοπληρώνονται,
ανέβηκαν πολύ οι ταρίφες,
πού ο καιρός που τριγυρνούσαμε χωρίς λεφτά,
κάνοντας κιόλας και τον δύσκολο.
Πρέπει να βρω μια άλλη Εγνατία.

*

ΜΟΝΟΚΟΝΤΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΘΕΜΕΛΗ (Σάμος 1900-Θεσσαλονίκη 1976)

 Ηλίας Κεφάλας

Έξω από μας πεθαίνουν τα πράγματα

Απ’ όπου περάσης νύχτα, ακούς σαν ένα ψίθυρο
Να βγαίνη από τους δρόμους που δεν πάτησες,
Από τα σπίτια που δεν επισκέφθηκες,
Απ’ τα παράθυρα που δεν άνοιξες,
Απ’ τα ποτάμια που δεν έσκυψες να πιης νερό,
Από τα πλοία που δεν ταξίδεψες.
Έξω από μας πεθαίνουν τα δέντρα που δεν γνωρίσαμε.
Ο άνεμος περνά από δάση αφανισμένα.
Πεθαίνουν τα ζώα από ανωνυμία και τα πουλιά από σιωπή.
Τα σώματα πεθαίνουν σιγά-σιγά από εγκατάλειψη.
Μαζί με τα παλιά μας φορέματα μες στα σεντούκια.
Πεθαίνουν τα χέρια, που δεν αγγίσαμε, από μοναξιά.
Τα όνειρα που δεν είδαμε, από στέρηση φωτός.
Έξω από μας αρχίζει η ερημία του θανάτου.
Γ. ΘΕΜΕΛΗΣ (Ερημία)

Ενώπιος ενωπίω

Γράφει ο Μάνος Κοντολέων //

Θανάσης Τριαρίδης «Θα σας περιμένω – Ποιήματα» 2013 – 2018″, Εκδόσεις Gutenberg

Ας μου επιτραπεί να δηλώσω από την αρχή, πως στο σημείωμα μου αυτό με απόλυτη συνείδηση αποφάσισα να αφεθώ στην μεροληπτικότητα της κρίσης μου.
Αλλά υπάρχει αμερόληπτη κριτική;  Ας είμαστε ειλικρινείς –δεν υπάρχει. Όλα  ή έστω τα περισσότερα που γράφουμε έχουν κατά νου να εξυπηρετήσουν κάτι. Μια ιδέα, ένα στόχο, μια σχέση, μια εκδούλευση, μια αναγνώριση, ίσως μια μικρή εκδίκηση. Η πλέον αθώα μεροληπτική στάση μας είναι το να θέλουμε να υποστηρίξουμε αυτό που για κάποιο λόγο μας άρεσε. Κάτι που,  για προσωπικούς λόγους, αγαπήσαμε.

«“Εξύψωση”: Ένας αλλιώτικος Στίβεν Κινγκ»

Έφη Τσιρώνη

Δημοσιεύτηκε 09 Δεκεμβρίου 2018

Δεξιοτέχνης παραμυθάς

Στην αρχή όλα φαίνονται ίδια. Όπως και σε κάθε έργο του Κινγκ, ογκώδες όσο το μνημειώδες Το Αυτό ή περιορισμένης έκτασης όσο τα πολυάριθμα διηγήματα και οι νουβέλες του, έτσι και στην Εξύψωση, ο «πιστός αναγνώστης» του βασιλιά του τρόμου αναγνωρίζει ήδη από την πρώτη σελίδα τα βασικά χαρακτηριστικά της γραφής αυτού του σύγχρονου δεξιοτέχνη παραμυθά. Μια υπαρκτή ή ανύπαρκτη μικρή επαρχιακή πόλη, κατά προτίμηση κάπου στην Πολιτεία του Μέιν, και ένας συνηθισμένος άνθρωπος που βιώνει μια πολύ ασυνήθιστη, εξωπραγματική κατάσταση, συχνά με μεταφυσικές προεκτάσεις.

Βιβλία γνώσεων υψηλής αισθητικής

της Μαρίζας Ντεκάστρο

Ένας πάνινος αρκούδος, παλιό παιχνίδι πεταμένο στα σκουπίδια, ψάχνει το σπίτι του. Αλλά ποιο σπίτι; Του παιδιού στο οποίο κρατούσε συντροφιά, ή μήπως το σπίτι όπου ζουν όλα τα παλιά παιχνίδια; Ο ενημερωμένος αναγνώστης καταλαβαίνει ότι το σπίτι του αρκούδου είναι το Μουσείο των Παιχνιδιών, το νέο απόκτημα του Μουσείου Μπενάκη που στεγάζει τη μοναδική συλλογή παιχνιδιών της Μαρίας Αργυριάδη (H οποία δυστυχώς «έφυγε» πριν λίγες μέρες πολύ μακριά από τα αγαπημένα της παιχνίδια). Στο Ένας αρκούδος μια φορά (εκδ. Πατάκη- Μουσείο Μπενάκη) η Ελένη Γερουλάνου συνεχίζει τις διαδρομές της στα μουσεία, που τα γνωρίζει πολύ καλά! και προτείνει στα παιδιά της προσχολικής ηλικίας ένα διαφορετικό τρόπο κάθε φορά για να πλησιάσουν τα εκθέματα. Στον Αρκούδο… μας συστήνει μ’ ένα παραμύθι, με μια on the road θα λέγαμε περιπλάνηση, τα παλιά παιχνίδια μέχρι να φτάσει το ταλαιπωρημένο παιχνίδι στο σπίτι του μετά από πολλές στάσεις και συναντήσεις.

Μνημονικά ταξίδια

Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης

Η ιδιωτική μου αντωνυμία
Μικρά πεζά. Εκδόσεις Κίχλη
σελ. 176, τιμή 12,80 ευρώ
Πέντε βιβλία αντιπροσωπεύουν την πεζογραφία του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη: το αφήγημα Τρεις μνήμες και δύο ζωές (2005), η νουβέλα Καλά μόνο να βρεις (2006), τα μυθιστορήματα Το παραμύθι του ύπνου (2008) και Αστοχία υλικού (2010) και η συλλογή διηγημάτων Ζώνη πυρός (2014). Το βλέμμα του συγγραφέα θα στραφεί ευθύς εξαρχής στις καχεξίες της ελληνικής κοινωνίας: στις παρατεταμένες αυταπάτες της για απαστράπτουσα καριέρα και ευημερία, στη λατρεία της για τη μικροεξουσία, καθώς και στην αδυναμία της να συνειδητοποιήσει τα πάθη του παρελθόντος, πρόσφατου και απώτερου. Και δεν είναι μόνον αυτά, αλλά και η πολιτικολογία και ο πολιτικαντισμός, το δημοσιοϋπαλληλίκι, οι εθνικές και οι φυλετικές βεβαιότητες ή η αρχαιομανία.

Νέοι δημιουργοί: Βίκυ Τσελεπίδου

Σαν πλάνο παλιάς ελληνικής ταινίας, που ανοίγει ασπρόμαυρο στην οδό Φιλελλήνων, σε πολυκατοικίες που οικοδομήθηκαν από αντιπαροχή. Ο φακός στρέφεται στους ανθρώπους που συνθέτουν τον μικρόκοσμο της γειτονιάς, ανθρώπους «μονήρους βιοτής». Κύριο ρόλο θα έχει ο Ζαφείρης, συνταξιούχος της ΔΕΗ στα πενήντα κάτι του. Γηροκόμησε την κατάκοιτη μάνα του κι έμεινε ανύπαντρος. Με το κομπόδεμά του, όσα του έμειναν από το φέσι στο χρηματιστήριο, θρησκευόμενος, περιποιητικός, έχει υπό την προστασία του τις ανήμπορες γυναίκες της γειτονιάς. Τη Δόμνα, συνταξιούχο υπάλληλο σε ζαχαροπλαστείο, που παρακολουθεί στην τηλεόραση το θρίλερ των capital controls και τη βίαιη απομάκρυνση από τα λεφτουδάκια της στην τράπεζα, μαζεμένα για

Ρωμαϊκή κατάκτηση, μια ελληνική ιστορία

του Σπύρου Κακουριώτη

Τι γνωρίζει ο μέσος ενημερωμένος έλληνας αναγνώστης για την αρχαία Ελλάδα; Στην καλύτερη των περιπτώσεων, μια αρκετά γραμμική αφήγηση, που από τη μινωική Κρήτη και τον κυκλαδικό πολιτισμό περνά στα μυκηναϊκά βασίλεια, έπειτα από ένα άλμα κάποιων «σκοτεινών αιώνων» φτάνει στην αρχαϊκή Αθήνα και μετά στον «χρυσούν αιώνα» της δημοκρατικής πόλεως, που καταλύεται με τον Πελοποννησιακό πόλεμο. Έπειτα από ένα ακόμη άλμα κάποιων αιώνων, το νήμα ξαναπιάνει ο Μέγας Αλέξανδρος, άντε και τα ελληνιστικά βασίλεια. Εδώ τελειώνει χονδρικώς η γνωριμία με την ελληνική αρχαιότητα.

Η αγαπημένη Saloniko και ο πολυσήμαντος Αβραάμ

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου //

«Ο θείος Αβραάμ μένει πάντα εδώ» μυθιστόρημα, Έλενα Χουζούρη, εκδόσεις Πατάκη

Τι δεν ξέρουμε, τελικά, σ’ αυτή την ίδια μας τη χώρα που θα έπρεπε να ξέρουμε; Ποιος έχει δίκιο; Από τι είμαστε φτιαγμένοι;  Τι εξακολουθεί επιτέλους να μας στοιχειώνει;
Τα ερωτήματα της Αλίζα, ηρωίδας του μυθιστορήματος της Έλενας Χουζούρη, μπορεί να αποτελούν την αφορμή για την προσωπική της πορεία προς τη γνώση και την αυτογνωσία, έτσι όπως η μυθοπλασία την κατευθύνει στην πλοκή της  ιστορίας, ταυτόχρονα, όμως, οδηγούν σε επώδυνες (στη γενίκευσή τους) διαπιστώσεις για αυτά που μας στοιχειώνουν, όχι μόνον στον μικρόκοσμό μας αλλά

Βιωματική διδασκαλία...

Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης

Στην Ουρανία Λ.

Ήταν ωραία εκείνη η Τρίτη του Φλεβάρη, με το μαλακό χιόνι να σκεπάζει τα σημάδια των προηγούμενων ημερών από τους δρόμους, τα πεζοδρόμια και τις πλατείες της πόλης, μια απόκοσμη σιγή να απλώνεται απ’ άκρη σε άκρη σαν τις πρώτες στιγμές γαλήνης μετά από θεομηνία και τις μυγδαλιές των πεζοδρομίων να υπόσχονται τον ερχομό της άνοιξης. Το Παρθεναγωγείον Φλωρίνης διατεταγμένο κατά στίχους των τριών σειρών διέσχιζε την ενάτη πρωινή την κεντρική οδό της πόλεως με τις περισσότερες μαθήτριες να ’χουν στο μυαλό τους έναν αδελφό, έναν πατέρα ή έναν

Το πνεύμα των Χριστουγέννων

Γράφει η Αγγελική Λάλου //

Το κλασικό έργο του Charles Dickens «Μια Χριστουγεννιάτικη ιστορία» κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Κουκούτσι και αναδεικνύει το μήνυμα των εορτών με τον καλύτερο τρόπο.

Σε σκούρο πράσινο χρώμα και χρυσές και λευκές λεπτομέρειες, ήδη από το εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο, αυτή η προσεγμένη νέα έκδοση του κλασικού αριστουργήματος του βικτωριανού συγγραφέα Charles Dickens αιχμαλωτίζει το βλέμμα. Όμως η αληθινή αναγνωστική τέρψη ξεκινάει στις μέσα σελίδες του βιβλίου. Ο καίριος και ουσιώδης πρόλογος από τον επίκουρο καθηγητή αγγλικής γλώσσας και φιλολογίας Νίκο Παναγόπουλο μάς εισάγει στην εποχή του συγγραφέα, αναλύει τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες υπό τις οποίες γράφτηκε το έργο και βοηθάει σημαντικά

«Αδημοσίευτο ποίημα του Κυριάκου Χαραλαμπίδη και η γέννησή του από στυγερό μετάξι» της Πηνελόπης Στράτη

Το «Ένα του Τζίβρε τσόκαρο», αδημοσίευτο ποίημα του Κυριάκου Χαραλαμπίδη, γράφτηκε με αφορμή την επίσκεψη του ποιητή στον Έβρο. Ο ποιητής επισκέφθηκε τον νομό έπειτα από πρόσκληση του τοπικού Συνδέσμου Φιλολόγων για να παραστεί σε εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν προς τιμήν του στην Αλεξανδρούπολη, στο Διδυμότειχο και στην Ορεστιάδα, στο πλαίσιο της Γιορτής Ποίησης 2017, που ήταν αφιερωμένη στην αρχαιόθεμη ποίησή του.

Κατά την επίσκεψή του στον νομό, ο ποιητής ξεναγήθηκε μεταξύ άλλων και στους υπό αποκατάσταση χώρους του μεγαλύτερου εργοστασίου μετάξης του Σουφλίου, γνωστού ως «Τζίβρε» από το όνομα των ιδιοκτητών του. Πρόκειται για το κυριότερο βιομηχανικό συγκρότημα παραγωγής μεταξιού στο Σουφλί, το οποίο ιδρύθηκε το 1909 από ιταλικό εμπορικό οίκο και αγοράστηκε το 1920